pajoohesh name-ye Tarikhe Islam

fa مفهوم «مردم» و حقوق آنان در سیاست‌نامه‌های پارسی ایران (در گذر از عصر ساسانی به دوره اسلامی) (مقاله پژوهشی) The Concept of “the People” and Their Rights in Persian Political Advice Literature of Iran: From the Sasanian Era to the Islamic Period تخصصي Special پژوهشي Research مردم در متون سیاستنامهای واجد مدلولات متعددی است؛ در یک تاویل و مطابق الگوی راعی-رعیتی نمی‌شود تشخصی برای مردم قائل شد. در این الگوی مردم بهمثابه «عوام کالانعام» و «رمههای چوپانان» هیچگونه حقی در برابر «راعی» ندارند و لذا پادشاهی و مقام راعی در این نظرگاه معنایی مطلق به خود میگیرد. ولی طبق تأویل دیگری شاید بتوان از شأن مردم در سیاستنامهها سخن گفت. ایده مقاله کنونی بر این فرض استوار است که مفهوم مردم صاحب حق برخلاف مدل راعی-رعیتی، در لابلای برخی متون پنهان بوده و سعی مقاله حاضر این است که برخی معانی پس زده شده را ردیابی میکند. در این انگاره فرض نهاد پادشاهی بهمثابه امری مطلق که بدون مردم هویت پیدا میکند، فاقد معنا تلقی شدهاست. بر بنیاد مقاله حاضر روشن میشود که برخلاف نظریه راعی-رعیتی، پادشاه خود را در برابر مردم مسئول میدانسته و از جهت مهیا ساختن کار برای آنان، برقراری عدالت، و جلب رضایت آحاد مردم مورد اندرز قرار گرفته است بهطوری که «بیکاری» مردم میتوانست موجبات سقوط فرمانروایی را در پی داشته باشد.    The concept of “the people” carries multiple connotations in Persian political advice texts (siyāsat-nāmas). According to one interpretation, and within the framework of the shepherd–flock model of ruler–subject relations, the people cannot be regarded as possessing an autonomous or distinct status. Under this model, the people, conceived as “the common masses like cattle” and as “flocks under the care of shepherds,” possess no rights vis-à-vis the “shepherd” (rāʿī). Consequently, kingship and the position of the ruler assume an absolute character within this conceptual framework. According to another interpretation, however, it may be possible to speak of the status and standing of the people in political advice literature. The central argument of the present article is based on the premise that, contrary to the shepherd–flock model, the concept of the people as rights-bearing subjects is embedded within certain texts, and the present study seeks to trace some of these marginalized or suppressed meanings. From this perspective, the assumption that kingship constitutes an absolute institution capable of acquiring identity independently of the people is regarded as conceptually untenable. The present study demonstrates that, contrary to the shepherd–flock theory, rulers were understood to bear responsibilities toward the people and were advised to provide employment opportunities, establish justice, and secure the satisfaction of individual members of society. Indeed, widespread “unemployment” among the people could be regarded as a factor capable of precipitating the downfall of political rule. زن, سیاست نامه, عدالت, کار و بیکاری, مردم woman, political advice literature, justice, employment and unemployment, people. 1 17 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-1324-1&slc_lang=fa&sid=1 yaghoub khazaei یعقوب خزائی y.khazaei@yahoo.com 10031947532846005178 10031947532846005178 Yes Associate Professor, Department of History, Imam Khomeini International University دانشگاه قزوین