fa ویژگی‌های بصری نقشه‌ها‌ی راهنمای مسجدالنبی، قبرستان بقیع و قبرستان معلات تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">هدف این نوشتار، طراحی نقشه و نقشه‌نگاری موضوعی کهن در تمدن اسلامی است. در گذشته نیز همانند امروز به علت وجود مسئلۀ هدایت در مکان‌های پر‌تردد از جمله اماکن مذهبی، وجود نقشه‌های راهنما موضوعی درخور توجه بوده است. هدف از انجام این پژوهش به‌طورکلی، استخراج ویژگی&rlm;های بصری نقشه&rlm;های راهنمای مسجدالنبی، قبرستان بقیع و قبرستان معلات است.</p> <p dir="RTL">این پژوهش از نوع تحقیقات تاریخی ـ تحلیلی به شمار می‌آید. جامعۀ هدف، نقشه&rlm;های راهنمای مربوط به مسجدالنبی، قبرستان بقیع و قبرستان معلات از قرن دهم<br> تا دوازدهم هجری، برگرفته از کتاب <em>فتوح‌الحرمین</em> است که در مجموع، 25 مورد<br> از این‌گونه نقشه‌ها بررسی شده‌اند. در این پژوهش، نمونه&rlm;گیری از نوع هدفمند و<br> در دسترس است. تعیین حجم نمونه&rlm;ها بر اساس کفایت، و روش تحلیل از نوع<br> شبه‌کمّی است. ابزار&rlm;های مورد استفاده در این پژوهش، مشاهدۀ دقیق و چک&rlm;لیست محقق‌ساخته است.</p> <p dir="RTL">یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد وفاداری به واقعیت، مسئله‌ای حیاتی در خلق آثار است. در نمونه‌های مربوط به مسجدالنبی، زاویۀ نمایش بناها و عناصر محیطی غالباً از روبه‌روست و درباره دو قبرستان بقیع و معلات، زاویۀ نمایش، اکثراً روبه‌رو و بالاست. در ترسیم نقشه‌ها، پرکاربردترین رنگ‌ها، طلایی و آبی هستند و غالباً نوع خوش‌نویسی به‌کار رفته، نستعلیق و در مواردی محدود، نسخ و ترکیب نسخ و شکسته‌نستعلیق است.</p> <p dir="RTL"></p> Mapping as an old practice in Islamic civilization comes to a greater attention when in navigation at large busy places like holy shrines. This research focusing on visual features of guiding maps in Masjed-al-Nabi, Baghi and Maalat cemeteries, takes both historical and analytical approaches from the guide maps illustrated in Fotooh- ol- Haramayn from 10^th to 12^th century AH. In this research 25 samples have been examined while sampling has been targeted due to the availability. The volume of samples is also due to the sufficiency while the adopted analytical method is semi-quantitative. The tools implemented in this research are the checklists and precise observation.<br> The findings show the loyalty to the realism as a vital issue in creating the work. The front view of Masjid- al- Nabi and the landscape of Baghi and Maalat has been the most concern in mapping. Gold and blue, the most used colors, are decorated by various kinds of calligraphy such as Nastaliqe with a few cases of Naskh, combined Naskh and broken-Nastaliqe. نقشه‌های راهنما, نقشه‌های راهنمای مسجدالنبی, قبرستان بقیع و قبرستان معلات, هنر اسلامی. guide maps, Masjed-al-Nabi, Baghi and Maalat cemeteries guide maps, Islamic art 111 138 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-73-11&slc_lang=fa&sid=1 Soudabeh Salehi سودابه صالحی 10031947532846001878 10031947532846001878 Yes دانشگاه هنر Parvin Zare پروین زارع 10031947532846001879 10031947532846001879 No دانشگاه هنر