fa تصاویر منقوش یأجوج ‌و ‌مأجوج در اسکندرنامۀ خمسه ‌نظامی و میزان همخوانی آن با روایات اسلامی و گزارش‌های تاریخی (مطالعه موردی عصر ناصری) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">از جمله مضامین مندرج در قرآن کریم، ماجرای ذوالقرنین و ساخت سدی برای رهایی مردم مجاورِ آن از تهاجم قوم یأجوج و مأجوج است؛ <a name="OLE_LINK10"></a><a name="OLE_LINK11">قومی که در طول تاریخ با انبوهی از افسانه‌ها و اسطوره‌ها به ‌متون هنری، ادبی و تفسیری راه یافتند</a>. مسئله مورد بحث در این پژوهش که به روش توصیفی ـ تحلیلی تبیین می‌شود، میزان تطبیق تصاویر موجود در کتب چاپ ‌سنگی عصر ناصری (1313-1264ق) از این قوم، به‌ویژه خمسه‌نظامی در بخش اسکندرنامه، با گزارش‌های تاریخی و روایات اسلامی است. یافته‌ها حاکی از آن‌اند که یأجوج و مأجوج در تصویرنگاری این عصر در قالب انسان‌هایی متفاوت از لحاظ شکل ظاهری و از نظر توانمندی و تأثیرگذاری‌ در عالم، با سایر آدمیان ترسیم شده‌اند. چنین موجوداتی با تصاویری از قبیل انسان ـ جانور، یا انسان‌هایی با شکل ظاهری اعجاب‌آور از قبیل بسیار زشت‌رو‌، ترسناک و گاه با جسمی کوچک یا بسیار بزرگ و اغلب در پشت سد مصور شده‌اند که تا حد زیادی با توصیفات گزارش‌های تاریخی و روایات اسلامی انطباق دارند. در این بین گاه تفاوت‌هایی جزئی در تصاویر دیده می‌شود که آن را می‌توان تا حد زیادی برگرفته از برداشت‌های ذهنی نقاشان از پیش متن (شامل گزارش‌های تاریخی و روایی) و در گام بعد به دلیل تأثیر باورهای غالب بر جامعه و خوانشی هرمنوتیکی دانست.</span></span><br> &nbsp; One of the themes contained in the Holy Qur&rsquo;an is the story of Zulqarnayn and construction of a dam for the emancipation of surrounding people from Gog and Magog invasion.A nation that, throughout history, has come up with a wealth of myths and myths to artistic, literary and interpretive texts. By using descriptive-analytic method, this research seeks to answer the question that to what extent the images in lithographed books of Naseri era (1264-1313AH) (especially Khamseh Nizami in Eskandar-nameh section) are consistent with historical reports and Islamic narratives? The findings indicate that in the imaging of this era, Gog and Magog have been drawn in the form of humans different with other humans in terms of appearance, capabilities and impact in the universe. Such creatures are illustrated with images such as human-animal or humans with amazing appearance such as extremely ugly, scary and sometimes with a small or very large body and often behind a dam, which is largely consistent with descriptions of historical reports and Islamic narratives. In the meantime, some minor differences are observed in the texts (images) that can be largely considered due to subjective perceptions of painters about pretexts (including historical and narrative reports) and secondly due to the impact of dominant beliefs in the society and hermeneutic readings. ذوالقرنین, یأجوج و مأجوج, چاپ ‌سنگی, عصر ناصری, اسکندرنامۀ‌ خمسه‌نظامی Zulqarnayn, Gog and Magog, lithography, Naseri era, Eskandar-nameh of Khamseh Nizami 97 121 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-73-29&slc_lang=fa&sid=1 Mostafa lal shateri مصطفی لعل شاطری 10031947532846001916 10031947532846001916 Yes دانشگاه فردوسی مشهد Ali nazemian fard علی ناظمیان فرد 10031947532846001917 10031947532846001917 No دانشگاه فردوسی مشهد