:: دوره 1، شماره 46 - ( تابستان 1401 ) ::
جلد 1 شماره 46 صفحات 22-5 برگشت به فهرست نسخه ها
آگاهی شیعه از امامان خود
مصطفی صادقی
چکیده:   (395 مشاهده)

احادیث بسیاری در منابع حدیثی شیعه امامیه وجود دارد که در آنها نام کامل امامان از زبان پیامبر6 معرفی شده‌است. این اخبار از قول صحابه و تابعان و خود امامان دوازده‌گانه به طور مستقیم یا از قول رسول خدا6 نقل شده‌است. از سوی دیگر گزارش‌های تاریخی بسیاری وجود دارد که نشان می‌دهد نه تنها مسلمانان بلکه اغلب شیعیان از نام و نسب امامان خود آگاهی نداشته‌اند. این ناآگاهی در انشعاب فرق شیعی و ایجاد فرقه‌های منتسب به ائمه یا فرزندان ایشان بروز کرده و چنین القا می‌کند که اگر شیعیان از آن اخبار دوازده امام و نام و نسب کامل ایشان خبر داشتند، این رویدادها و انشعاب‌ها رخ نمی‌داد. پرسش اصلی این مقاله آن است که بی‌اطلاعی یا کم‌اطلاعی شیعیان از نام و نسب امامان خود به‌رغم وجود آن اخبار در منابع حدیثی مشهور امامیه، چگونه توجیه خواهد شد؟ مقاله پیش‌رو درصدد بررسی و حل این تعارض است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که اولا تعداد روایات مشتمل بر نام کامل ائمه به اندازه‌ای نیست که در برخی کتاب‌ها شهرت یافته است و ثانیاً به نظر می‌رسد پس از دوره غیبت کبری که تعداد امامان برای شیعه روشن و قطعی شده، نقل‌های بعدی نیز به تناسب آن تکمیل شده‌است.
 

واژه‌های کلیدی: دوازده امام، شیعیان، اخبار نصّ، فرقه‌های شیعی
متن کامل [PDF 324 kb]   (164 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1401/4/7 | پذیرش: 1401/7/7
فهرست منابع
1. ابن‌ سعد، محمد، الطبقات الکبری، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1418.
2. ابن‌ابی‌الحدید، هبه‌اللّه، شرح نهج ‌البلاغه، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1385.
3. ابن‌طاووس، علی، الاقبال بالاعمال الحسنه، تحقیق جواد قیومی، قم، دفتر تبلیغات، 1414.
4. ابن‌عیاش جوهری، احمد بن عبدالعزیز، مقتضب الاثر فی النص علی الائمه الاثنی عشر، قم، طباطبائی، بی‌تا.
5. ابن‌قتیبه، عبداللّه بن مسلم، المعارف، تحقیق ثروت عکاشه، قاهره، الهیئه المصریه العامه للکتاب، 1992.
6. اشعری، سعد بن عبداللّه‌، المقالات و الفرق، تهران، مرکز انتشارات علمی و فرهنگی، 1360ش.
7. الویری، محسن، «نقد نظریه‌ای در پیدایش شیعه اثنی عشری»، دین و ارتباطات، ش2، زمستان 1374.
8. امین عاملی، سید محسن، اعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف، 1403.
9. امینی، عبدالحسین، الغدیر، قم، مرکز الغدیر، 1416.
10. ایزدی، مهدی و حسین شجاعی، «تأثیر انگیزه‌های نسخه‌نویسان در اِعمال تصرفات عامدانه در متون و آثار روایی»، علوم حدیث، ش8، سال22، پاییز 1396، ص121-145.
11. بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح البخاری، بیروت، دارالفکر، 1401.
12. برقی، احمد، المحاسن، تصحیح محدث ارموی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1330ش.
13. خزاز، علی بن محمد، کتاب الکفایه فی النصوص علی عدد الائمه الاثنی عشر، تحقیق رضا الرفیعی، قم، مکتبه العلامه المجلسی، 1396ش.
14. خوئی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، قم، نشر الثقافه، 1372ش.
15. رسالتی، سعید و عزالدین رضا نژاد، «نقدی بر شبهات فیصل نور درباره نصوص امامت امام هادی(ع)»، پژوهش‌نامه امامیه، سال اول، ش2، پاییز 1394.
16. زینلی، غلامحسین، دوازده جانشین، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1392ش.
17. سجادی‌طلب، محمدرضا، «تحلیل انکار نصوص امامت از سوی برخی نزدیکان اهل‌بیت»، علوم حدیث، ش7، سال17، تابستان 1392، ص99-117.
18. صدوق، محمد بن علی، التوحید، قم، جامعه مدرسین، 1398.
19. صدوق، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا(ع)، تهران، جهان، 1378.
20. صدوق، محمد بن علی، کمال الدین، قم، جامعه مدرسین، 1405.
21. صدوق، محمد بن علی، من لایحضره الفقیه، تحقیق علی اکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین، 1413.
22. صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات، قم، کتابخانه آیت‌الله مرعشی، 1404.
23. طبرسی، فضل بن حسن، اِعلام الوری باَعلام الهدی، قم، مؤسسه آل البیت، 1417.
24. طوسی، محمد بن حسن، اختیار معرفه الرجال (رجال الکشی)، مشهد، دانشکده الهیات، 1348ش.
25. طوسی، محمد بن حسن، الغیبه، تحقیق عبادلله تهرانی و علی احمد ناصح، قم، دارالمعارف، 1411.
26. طوسی، محمد بن حسن،مصباح المتهجد، بیروت، مؤسسه فقه الشیعه، 1411.
27. طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الأحکام، تحقیق خرسان، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1407.
28. طیالسی، ابو‌داود، مسند، تحقیق محمد حسن اسماعیل، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1425.
29. عابدی، احمد، مکتب کلامی قم (شماره 4 از مجموعه آثار کنکره حضرت معصومه)، قم، زائر، 1384.
30. عاملی، سید جعفر مرتضی، مأساه الزهراء، بیروت، دارالسیره، 1418.
31. عیاشی، محمد، التفسیر، قم، مؤسسه بعثت، 1421.
32. فرات بن ابراهیم‌، تفسیر فرات کوفی، تهران، وزارت ارشاد‌، 1410.
33. فیصل نور، الامامه و النص، یمن، دارالصدیق، 1425ق.
34. قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، تصحیح سید طبیب الموسوی الجزائری، قم، دارالکتب، 1367ش.
35. قندهاری، محمد، «پرونده علمی بشارت به ائمه اثناعشر»، امامت‌پژوهی، سال سوم، ش12، زمستان 1392، ص9-16.
36. کاظمی، اسدالله التستری، کشف القناع عن وجوه حجیه الاجماع، قم، آل‌البیت، بی‌تا (چاپ سنگی).
37. کاظمی، روح الله، «تحیّر شیعیان در شناخت امام و نقش تقیه در آن»، مجله امامت‌پژوهی، سال چهارم، ش13، 1393، ص115-136.
38. کراجکی، ابوالفتح، الاستنصار، بیروت، دارالاضواء، 1405.
39. کلبرگ، اتان، «از امامیه تا اثنا عشریه»، ترجمه محسن الویری، دین و ارتباطات، ش2، زمستان 1374.
40. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1367ش.
41. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، داراحیاءالتراث العربی، 1403.
42. مفید، محمد بن محمد بن نعمان و علی بن الحسین مرتضی، الفصول المختاره، تحقیق سید علی میرشریفی، بیروت، دارالمفید، 1414.
43. مفید، محمد، الارشاد، بیروت، تحقیق و نشر مؤسسه آل البیت، 1416.
44. منتظری مقدم، حامد، «رهیافتی نو به تاریخ پیدایش تشیع اثناعشری: شکل‌گیری به‌هنگام»، تاریخ اسلام در آینه پژوهش، سال16، ش2، 1398، ص83-102.
45. نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبه، تهران، صدوق، 1397.
46. نوبختی، حسن بن موسی، فرق الشیعه، بیروت، دارالاضواء، 1404.
47. نوری، میرزا حسین، مستدرک الوسائل، قم، آل‌البیت، 1408.
48. هروی، نجیب مایل، تاریخ نسخه پردازی و تصحیح انتقادی نسخه‌های خطی، تهران، وزارت ارشاد، 1380ش.
49. هلالی، سلیم بن قیس، کتاب سلیم، تحقیق زنجانی، قم، الهادی، 1405.



XML   English Abstract   Print



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 1، شماره 46 - ( تابستان 1401 ) برگشت به فهرست نسخه ها