fa تحلیل اسطوره‌شناختی صفات فراانسانی پادشاهان در تاریخ‌نگاری عصر صفوی تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="letter-spacing:0pt;"><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">تاریخ‌نگاری ایرانی پس از اسلام، حکایت‌گر انتساب برخی صفات و ویژگی‌های فراانسانی به پادشاهان است. این انتساب افزون‌بر بلاغت تاریخ‌نگارانه در ارتباط با فرهنگ جامعه مخاطب نیز قابل بررسی است. در این میان دو عامل تکرارشوندگی و وجود خصایص مشابه در کیهان‌شناسی باستانی ایران، نشان از گونه‌ای پیوستگی فکری دارد. مسئله اصلی مقاله این است که آیا در بازنمایی پادشاهان میان مضامین اسطوره‌شناختی ایرانی و مضامین تاریخ‌نگاری صفوی ارتباطی وجود دارد؟ برای پاسخ به این مسئله ابتدا تبیینی از کیهان‌شناسی اسطوره‌ای ایران و جایگاه پادشاه در آن ارائه شد و سپس با هدف آشکار ساختن مبانی اسطوره‌شناختی گفتمان تاریخ‌نگارانه ایرانی، تاریخ‌نگاری‌های عصر صفوی مورد بررسی قرار گرفت. نتیجه این پژوهش نشان می‌دهد که ویژگی‌های مقبول و آرمانی پادشاهان در کیهان‌شناسی اسطوره‌ای که در قالب چند مضمون مشخص مانند پیروزی در نبرد، رؤیا، الهامات غیبی، امداد غیبی و انتظام طبیعت از گوهر پادشاه چهره بسته است، با انحلال عناصری از کیهان‌شناسی باستانیِ مرتبط با پادشاه در کیهان‌شناسی اسلامی، به صورت‌های گوناگون در جامعه و تاریخ‌نگاری صفویه، به‌عنوان آغازگاه تاریخ جدید ایران بازتاب یافته است.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;">Iranian historiography after Islam indicates the attribution of some metahuman characteristics to kings. This attribution could be studied concerning the culture of the target society in addition to historiographical eloquence. Meanwhile, the two factors of repetition and the existence of similar features in Iran&rsquo;s ancient cosmology indicate a kind of intellectual coherence. The main issue of this article is that is there any relationship between kings&rsquo; representation in Iranian mythological contents and Safavid historiography contents? To answer this issue first, an explanation of the Iranian cosmology and king&rsquo;s position in it was presented then, Safavid historiographies were considered to reveal the mythological foundations of Iranian historiographical discourse. Finding of this research indicates that the acceptable and ideal characteristics of kings in mythological cosmology determined in several specific themes such as victory in battle, dream, occult inspiration, occult relief, and order of nature is disappeared from the king&rsquo;s essence, by the dissolution of elements of the ancient cosmology related to the king in Islamic cosmology has been reflected in various ways in Safavid society and historiography as the beginning of the new history of Iran.</div> تاریخ نگاری ایرانی, تاریخ‌نگاری دوره صفوی, کیهان‌شناسی اسطوره‌ای. Iranian historiography, Safavid historiography, mythological cosmology.  49 76 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-1-135&slc_lang=fa&sid=1 Neda Enteshari Najaf Abadi ندا انتشاری نجف‌آبادی enteshari.ne@gmail.com 10031947532846003186 10031947532846003186 No M.A of Iranian Studies, University of Meybod, Yazd, Iran. دانشگاه میبد Behzad Karimi بهزاد کریمی karimi@meybod.ac.ir 10031947532846003187 10031947532846003187 Yes Assistant professor, Department of Iranian Studies, Meybod, Yazd, Iran. دانشگاه میبد Saman Ghasemi Firooz Abadi سامان قاسمی فیروزآبادی ghasemi@meybod.ac.ir 10031947532846003188 10031947532846003188 No Assistant professor, Department of Iranian Studies, Meybod, Yazd, Iran. دانشگاه میبد