fa جامعه‌شناسی معرفت دینی فقیهان عصر مشروطه مطالعه موردی بررسی دیدگاه‌های میرزا حسین غروی‌نائینی تخصصي Special پژوهشي Research <h1 dir="RTL"><a name="_Toc394162793"><strong>جامعه‌شناسی معرفت دینی فقیهان عصر مشروطه</strong></a><a href="#_ftn1" name="_ftnref1" title=""><strong><span dir="LTR"><strong>[1]</strong></span></strong></a></h1> <p dir="RTL">مطالعه موردی بررسی دیدگاه‌های میرزا حسین غروی‌نائینی</p> <p dir="RTL"><a name="_Toc394162794"><strong>مهدی فردوسی مشهدی</strong></a><a href="#_ftn2" name="_ftnref2" title=""><strong>*</strong></a></p> <p dir="RTL">چکیده</p> <p dir="RTL">میرزای نائینی پس از ورود اندیشه &laquo;پارلمانتیسم&raquo; به ایران (1324 ه)، با استناد به متن مقدس اسلام (قرآن و احادیث پیشوایان دینی) به توجیه آن پرداخت، اما شیخ فضل‌الله نوری با استناد به متن مقدس، این پدیده نوآمد را نفی و پیروانش را تکفیر کرد. چراییِ تفاوت فتوای این دو فقیه مسلمان درباره یک پدیده، بر پایه چارچوبی نظری در حوزه جامعه‌شناسی معرفت معطوف به معرفت دینی و جامعه‌شناسی تاریخی روزگار آن دو، پاسخ خواهد یافت. این پژوهش در دو بخش بر پایه نظریه پیتر برگر درباره &laquo;ساخت اجتماعی واقعیت&raquo; و جامعه‌شناسی تاریخی عصر مشروطه، به تبیین جامعه‌شناختیِ معرفت دینی آن دو فقیه فعّال در روزگار مشروطیت ایران می‌پردازد. بر پایه نظریه برگر، آگاهی (معرفت) آدمی هم در سطح &laquo;معارف روزمره&raquo; و هم در سطح معارف ناب (نظریه‌ها)، از عوامل اجتماعی و محیطی برمی‌آیند، اما صاحبان این معارف دوباره آنها را برای نسل بعد از خودشان برونی می‌کنند و در این فرآیند، داد و ستدی میان جهانی عینی و ذهنی افراد جامعه برقرار می‌شود. بنابراین، آگاهی‌های آدمی نه یک‌سره نسبی‌اند و نه یک‌سره &laquo;داده شده&raquo; و مطلق، بلکه دیالکتیکی میان ذهن و عین در کار است و معرفت دینی نیز از این قاعده مُستثنا نیست. اینکه نائینی توجیه‌گر مطلوب‌های اجتماعی عصر خودش به شمار می‌رفت و نوری حافظ قلمرو وضع موجود جامعه خود و پردازنده ایدئولوژی نظام حاکم بود و سنت موجود بر اثر تضارب این دو گونه معرفتِ آموزه‌ای دین با توجه به استناد هر دوی آنان به متن مقدس غنی‌تر شد، از نتایج این تحقیقند؛ چنان‌که نسل پس از آنان، نظام پادشاهی را به هیچ‌روی برنتافت.</p> <div>&nbsp; <hr align="left" size="1" width="33%" > <div id="ftn1"> <p dir="RTL"><a href="#_ftnref1" name="_ftn1" title=""><span dir="LTR">[1]</span></a>. تاریخ دریافت 24/6/92 تاریخ پذیرش 14/11/92.</p> </div> <div id="ftn2"> <p dir="RTL"><a href="#_ftnref2" name="_ftn2" title="">*</a> دانشجوی دکتری دانشگاه ادیان و مذاهب، گروه دین‌پژوهی، قم، ایران. <span dir="LTR">mahdi.ferdowsi@gmail.com</span></p> </div> </div> <h1>Sociology of Religious Epistemology of Mashrouta Jurists</h1> <p>Part one (with Focus on Mirza Mohammad Hussein Naini&#39;s Views)</p> <p>Mehdi Ferdowsi Mashhadi<a href="#_ftn1" name="_ftnref1" title=""><strong>[1]</strong></a></p> <h2>Abstract</h2> <p>After the entrance of&nbsp; &#39;&#39; Parliamentarism &quot; to Iran ( 1324), Mirza Mohammad Hussein Naini, through reference to holy Quran and hadith, worked for justifying this doctrine. Contrary to him, Sheikh Fazlollah Noori, through reference to holy Book, rejected this nascent idea. The existing differences between the points of views of these two Muslim jurists, about the very same phenomenon, can be discussed within theoretical frameworks of sociology of knowledge, religious knowledge and historical sociology of their time.&nbsp; This study, through focusing on Social Construction of Reality (proposed by Peter Berger) and historical sociology of Mashrouta era, aims at clarifying the religious sociology of these two jurists. According to Berger&#39;s theory, knowledge (epistemology) emerges both from everyday affairs and higher-order theories. The beholders of such pieces of knowledge transfer them to their next generation and in this way there are interactions between the real and mental worlds of people of the society. Given that, our awareness is neither absolutely given nor acquired, but there are dialogical relations between mind and object. Religious epistemology is no exception to this view. The present paper aims at explicating this issue that Naini&#39;s attempts for justifying social ideals of his time and Noori&#39;s attempts for maintaining the existing conditions and dominant ideologies arise from their religious epistemologies; though their next generation could not stand the monarchy.</p> <div>&nbsp; <hr align="left" size="1" width="33%" > <div id="ftn1"> <p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1" title="">[1]</a>. PhD student of University of Religions and Denominations, Study of Religion Department, Qom, Iran. mahdi.ferdowsi@gmail.com</p> </div> </div> جامعه‌شناسی شناخت, جامعه‌شناسی تاریخی, مشروطیت, معرفت دینی, تطور فقه, محمدحسین نائینی. Sociology of cognition, Mashrouta, Religious knowledge, Development of Islamic jurisprudence, Mohammad Hussein Naini. 101 147 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-1-65&slc_lang=fa&sid=1 مهدی فردوس مشهدی 1003194753284600173 1003194753284600173 Yes