pajoohesh name-ye Tarikhe Islam

fa تاریخ منابع احکام قضایی و آئین دادرسی از آغاز اسلام تا سقوط عباسیان History of the sources of judicial verdicts and procedure, from the beginning of Islam to the decline of the Abbasids عمومى General پژوهشي Research در نظام قضایی اسلام، مبنای حقوق فردی و اجتماعی، احکام الهی است. در آغاز، قرآن و سیره پیامبر6، منابع اصلی قضاوت بودند. با رحلت پیامبر6، انقطاع وحی و توسعه قلمرو اسلامی، مسایل حقوقی، قضائی و اجتماعی جدیدی پدیدار شد، که به سبب نبود روایت و نمونه مشابه، داوری درباره آنها دشوار و اختلافی شد. این شرایط، فقها را واداشت تا با استفاده از احادیث و دانش فقهی آن روز، نسبت به این موارد اعلام نظر کنند. به این ترتیب فقه و حدیث، در وضع قوانین حقوقی و احکام قضایی، موضوعیّت پیدا کرد. با رفع ممنوعّیت نقل و کتابت حدیث، به‌ویژه در دوره عباسیان، به تدریج کتاب‌های بسیاری در زمینه احکام قضایی وآئین دادرسی تألیف شد که موجب تعمیق و رشد مبانی نظری قضا شد. سؤال اصلی مقاله این است که تألیف منابع احکام قضایی از آغاز اسلام تا سقوط خلافت عباسی چه سیر و تحولی داشته است؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تألیف این منابع از جهت کمّی سیر رو به رشدی داشت و بر جنبه‌های نظری علم قضا، تبیین احکام، حقوق فردی و اجتماعی و آئین دادرسی اسلامی تأثیر گذارده است. این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه ای صورت گرفته است.   In the Islamic judicial order, the individual and Social Rights principles are based on Allah Decrees. At the beginning, the Qur'an and the Prophet's Sīra were the main sources of judgment. With the death of the Prophet (PBUH), discontinuity of inspiration (Waḥy) and the expansion of the Islamic Territory, new legal, judicial and social issues raised, which, due to the lack of Ḥadīth (narration) and similar practices, made it difficult and controversial to judge them. This circumstances, forced the religious scholars to express their opinions (Fatwa) on these Issues, using the ḥadīths and jurisprudential knowledge of that era. In this way, jurisprudence (Fiqh) and ḥadīth became relevant in establishing laws and judicial verdicts. With the removal of the ban on quoting and writing ḥadīth, especially during the Abbasid Time, many judicial verdicts and procedural rules books, were gradually written, which led to the deepening and growth of the theoretic foundations of qadha (Justice). The main question of the article is what was the evolution of the compilation of judicial rulings sources from the beginning of Islam to the fall of the Abbasid Caliphate? The findings of the research, indicates that the authoring of these sources had a growing trend in terms of quantity and has influenced the theoretic aspects of jurisprudence, interpretation of rulings, individual and social rights, and Islamic procedure. This research has been done by descriptive-analytical method and based on library sources.   <div></div> آیین دادرسی, تاریخ فقه, منابع احکام قضایی, عصر عباسی. procedure, history of jurisprudence, judicial rulings sources, Abbasid era. 25 46 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-805-4&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Kamalian حسین کمالیان kamalian2001@gmail.com 10031947532846004396 10031947532846004396 No PhD student of History and Civilization of Islamic Nationes, Islamic Azad University, Central Tehran Branch دانشگاه آزاد اسلامی Mohammad Sepehri محمد سپهری Sepehran55@gmail.com 10031947532846004397 10031947532846004397 Yes Professor, Department of History and Archeology, History and Civilization of Islamic Nationes, Islamic Azad University, Central Tehran Branch دانشگاه آزاد اسلامی مهرناز بهروزی mehrnaz_behroozi@yahoo.com 10031947532846004398 10031947532846004398 No assistant professor, Department of History and Archeology, History and Civilization of Islamic Nationes, Islamic Azad University, Central Tehran Branch دانشگاه آزاد اسلامی