fa معاصم الهدی ردیه‌ای کهن بر العثمانیه جاحظ و شرایط سیاسی ـ اجتماعی تألیف آن (مقاله پژوهشی) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">بر <i>العثمانیه</i> جاحظ که امامت و فضایل حضرت علی(ع) را انکار کرده، ردیه‌های متعددی نوشته شده&shy;است. ردیه حمیدالدین کرمانی (درگذشته بعد از ۴۱۱) که قدمتی هزار ساله دارد با عنوان <i>معاصم الهدی والاصابه فی تفضیل علی علی الصحابه</i> یکی از کهن‌ترین آنهاست. تنها نیمه دوم از نسخه خطی این اثر در دسترس است که همچنان مغفول مانده و منتشر نشده‌است. در این پژوهش ضمن معرفی این اثر و تبیین جایگاه آن در آثار کرمانی و تعیین تاریخ تألیف آن، به شیوه توصیفی- تحلیلی کوشش شده تا به این سؤال پاسخ داده شود که شرایط سیاسی</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span arial="" style="font-family:">&ndash;</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">اجتماعی چه تأثیری در تألیف این کتاب داشته است؟ به&shy;نظر می‌رسد انکار انتساب فاطمیان به حضرت علی(ع) از سوی خلافت عباسی که به تأیید برخی از علمای اهل سنت و شیعه رسیده بود، سبب شد تا کرمانی چهار کتاب در باب امامت بنگارد.<i> معاصم الهدی</i> یکی از آنهاست که رویکردی معتدل دارد اما بر خلاف تصور برخی از منابع، بابی در فضائل خلیفه اول در آن وجود ندارد.</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <br> <br> &nbsp; <span lang="EN-GB" style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Several refutations have been written against al-ʿUthmāniyya by al-Jāḥiẓ, a work that denied the Imamate and virtues of ʿAlī (peace be upon him). Among the oldest of these refutations is Maʿāṣim al-Hudā wa-al-Iṣābah fī Tafḍīl ʿAlī ʿalā al-Ṣaḥābah by Ḥamīd al-Dīn al-Kirmānī (d. after 411 CE), a work over a thousand years old. Only the second half of its manuscript is currently available, and it has remained neglected and unpublished. In this study, through introducing this work, explaining its place within al-Kirmānī&rsquo;s corpus, and determining its date of composition, an attempt is made&mdash;using a descriptive-analytical method&mdash;to answer the question: What influence did the political&ndash;social conditions have on the writing of this book? It appears that the denial of the Fāṭimid claim of descent from ʿAlī (peace be upon him) by the Abbasid caliphate&mdash;which had been endorsed by certain Sunni and Shiʿi scholars&mdash;prompted al-Kirmānī to compose four books on the Imamate. Maʿāṣim al-Hudā is one of these works. Although it adopts a moderate approach, contrary to the assumption found in some sources, it does not contain a chapter on the virtues of the first caliph</span></span> جاحظ, العثمانیه, حمیدالدین کرمانی, معاصم‌الهدی, نسخه‌شناسی al-Jāḥiẓ, al-ʿUthmāniyya, Ḥamīd al-Dīn al-Kirmānī, Maʿāṣim al-Hudā, codicology. 35 52 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-123-2&slc_lang=fa&sid=1 Ahmad Ebrahimi zade احمد ابراهیمی زاده Doosti666@gmail.com 10031947532846004929 10031947532846004929 No PhD in History and Civilization of Islamic Nations, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran دانشگاه فردوسی مشهد Mahdi Mojtahedi مهدی مجتهدی mmojtahedi@um.ac.ir 10031947532846004930 10031947532846004930 Yes Assistant Professor, Department of History and Civilization of Islamic Nations, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran دانشگاه فردوسی مشهد Hamidreza Sanaei حمیدرضا ثنائی hr.sanaei@um.ac.ir 10031947532846004931 10031947532846004931 No Assistant Professor, Department of History and Civilization of Islamic Nations, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran دانشگاه فردوسی مشهد