fa گفتمان قدرت در خطبه قاصعه: جایگاه مردم در امور سیاسی از منظر علی‌بن ابیطالب(ع) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:8pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-0.1pt"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt">محتوای ظاهری خطبه 192 (قاصعه)، دوری از تفرقه و پرداختن به مباحثی نظیر والایی پروردگار، نکوهش تکبر و اخلاق جاهلی و الگوهای کامل ایمان &shy;است؛ اما بر اساس تئوری گفتمان انتقادی فرکلاف، این خطبه نمونه‌ای از نظم گفتمانی نوین در ساختار قدرت است. مسئله پژوهش این است که این نظم گفتمانی جدید چگونه از خطبه</span></span></span><span dir="LTR" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt">&lrm;</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt">ای با ادبیاتی تند و انتقادی استنباط می‌شود؟ بررسی ویژگی</span></span></span><span dir="LTR" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt">&lrm;</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt">های &laquo;توصیفی&raquo;، &laquo;تفسیری&raquo; و &laquo;تبیینی&raquo; این خطبه، نشان می&rlm;دهد که امام علی</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:Alaem"><span style="letter-spacing:-.2pt">7</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt"> روابط قدرت و جایگاه کنشگران سیاسی را که &laquo;نظم گفتمانی&raquo; خلافت او را با بحث</span></span></span><span dir="LTR" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt">&lrm;</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt">های کلامی (نظیر پیراهن خونین عثمان، حکمیت و شعار لاحکم الا لله و یا ادعای بیعت با اجبار با او) به چالش </span></span></span><span dir="LTR" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt">&lrm;</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt">کشیده بودند، بر اساس &laquo;گفتمانی تازه&raquo; بازآفرینی کرد تا با هر شورشی فرو نریزد. کشته شدن عمر و عثمان و سپس جنگ</span></span></span><span dir="LTR" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt">&lrm;</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt">های دوره خلافت امام علی</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:Alaem"><span style="letter-spacing:-.2pt">7</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt">، گویای ضعیف شدن جایگاه خلافت در مقابل دیگر مشارکین سیاسی بود. لذا ارزش افزوده استفاده از این رویکرد در تحلیل عمیق‌تر و چندبعدی خطبه قاصعه درک می‌شود، که از منظر روابط قدرت و گفتمان اجتماعی، می‌تواند فهم ما را از رویدادهای آن زمان ارتقا بخشد</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt">. </span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:8pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-0.1pt"><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:0pt"></span></span></span></span></span></span></span><br> <br> <br> &nbsp; <span style="font-size:13pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:15.0pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-0.1pt"><span style="font-size:12.0pt"><span style="letter-spacing:0pt">The apparent content of the Qāṣiʿa sermon emphasizes the avoidance of division and addresses topics such as the greatness of the Lord, the condemnation of arrogance and pre-Islamic ethics, and the complete models of faith; however, based on the theory of critical discourse analysis by Foucault, this sermon exemplifies a new discursive order within the structure of power. The research question is how this new discursive order is derived from a sermon characterized by sharp and critical language. An examination of the &quot;descriptive&quot;, &quot;interpretive&quot;, and &quot;explanatory&quot; features of this sermon shows that Imam ʿAlī (AS) recreated the power relations and the position of political actors who challenged the &quot;discursive order&quot; of his caliphate with theological discussions (such as the bloody shirt of ʿUthmān, arbitration (Hakamiyat) and the slogan &quot;there is no command but God&rsquo;s (lā ḥokm illā li-llāh)&quot; or the claim of forced allegiance (Bayʿah) to him) based on a &quot;new discourse&quot; in order to withstand any rebellion. The assassination of ʿUmar and ʿUthmān and the subsequent wars during Imam ʿAlī&#39;s (AS) caliphate indicate the weakening of the caliphate&#39;s position against other political participants. Therefore, the added value of using this approach in a deeper and multidimensional analysis of the Qāṣiʿa sermon is understood, which, from the perspective of power relations and social discourse, can enhance our understanding of the events of that time.</span></span></span></span></span></span></span></span> علی بن ابی‌طالب7, خطبه قاصعه, نظم گفتمانی, نهج‌البلاغه. ʿAlī ibn Abī Ṭālib (AS), Qāṣiʿa Sermon, Discursive Order, Nahj al-Balagha.   33 52 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-1191-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam khosroabadi مریم خسروآبادی khosroabadi@yazd.ac.ir 10031947532846004592 10031947532846004592 Yes Assistant Professor, Department of History, Yazd University دانشگاه یزد Milad Ajami میلاد عجمی miladajami@stu.ac.ir 10031947532846004593 10031947532846004593 No MA in Historical Iranian Studies, Yazd University دانشگاه یزد