fa تحلیل گفتمان «امت واحده» پیامبر(ص) در عهدنامه مدینه (بر اساس نظریه تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف) تقادی فرکلاف) (مقاله پژوهشی) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">بعثت حضرت محمد(ص)، به لحاظ اجتماعی، همراه با ارائه گفتمان ایجاد جامعه متمرکز با عنوان &laquo;امت واحده&raquo; بود؛ که با بنیان نظام گفتمانی رایج در جزیره العرب مغایرت داشت. ساکنان جزیره العرب در واحدهای کوچک اجتماعی به نام قبیله گرد هم آمده و به‌صورت پراکنده زندگی می‌کردند. عدم سنخیت گفتمان‌های مذکور زمینه‌های تقابل بین آنها را بالا برد و در نهایت موجب ضعف گفتمان نظام اجتماعی مبتنی&shy;بر قبیله و غالب شدن گفتمان امت واحده شد. مقاله پیش&shy;رو قصد دارد پس از مشخص کردن نشانه‌ها و دال‌های مرکزی گفتمان امت واحده به این پرسش</span></span></span><span dir="LTR" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">&lrm;</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">‌ پاسخ دهد که رسول خدا(ص) چگونه توانست این گفتمان را در جامعه زمان خویش به گفتمان برتر تبدیل کند؟ پاسخ پرسش‌ مذکور با عهدنامه مدینه که مهم‌ترین و جامع‌ترین متن برجا مانده از آن دوره است، ممکن خواهد شد. تحلیل و بررسی این عهدنامه با نظریه تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف که گفتمان را فراتر از ابعاد زبان‌شناسی در عرصه‌های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی مطرح کرده، انجام شده&shy;است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد پیامبر(ص) به دنبال طرد تدریجی مؤلفه‌های نهادینه‌شده در نظام قبیلگی با استفاده از جایگاه شیخوخیت در دستگاه مذکور و تثبیت تدریجی مؤلفه‌های حاکمیت الهی با استفاده از غلبه قوانین الهی در جامعه بوده&shy;است. حاکمیت الهی که ساختار آن متشکل از دال مرکزی &laquo;حاکمیت قانون الهی&raquo; است و دال‌های تساوی همه افراد در مقابل قانون، انتخاب مرجع واحد برای حل اختلافات و برخورد شدید با قانون‌شکنان برگرد آن مفصل‌بندی می‌شود.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <br> &nbsp; <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="EN-GB" style="line-height:115%">The prophetic mission of Muhammad (PBUH), from a social perspective, was accompanied by the introduction of a discourse aimed at creating a centralized community known as the &ldquo;Ummah Wahidah&rdquo; (Unified Community). This stood in contrast to the dominant discursive system of the Arabian Peninsula. The inhabitants of the Arabian Peninsula gathered in small social units called tribes and lived in a dispersed manner. The incompatibility between these two discourses heightened the grounds for confrontation between them and ultimately resulted in the weakening of the tribal social-system discourse and the dominance of the Ummah Wahidah discourse. The present article seeks, after identifying the signs and central signifiers of the Ummah Wahidah discourse, to answer the following question: How did the Prophet (PBUH) succeed in transforming this discourse into the superior discourse within his contemporary society? Answering this question becomes possible through an examination of the Constitution of Medina, the most important and comprehensive surviving text from that period. The analysis of this document has been conducted using Norman Fairclough&rsquo;s Critical Discourse Analysis theory, which conceptualizes discourse beyond linguistic dimensions and extends into the political, cultural, and social domains. The findings of the study indicate that the Prophet (PBUH) sought the gradual elimination of institutionalized components within the tribal system by utilizing his position of shaykhship within that structure, while gradually establishing the components of divine governance through the dominance of divine law in society. Divine governance, whose structure is constituted by the central signifier of &ldquo;the sovereignty of divine law,&rdquo; is articulated around signifiers such as equality of all individuals before the law, selection of a single authority for conflict resolution, and strict confrontation with lawbreakers.</span><span lang="AR-SA" dir="RTL" style="line-height:115%"></span></span></span></span><br> &nbsp; امت واحده, تحلیل گفتمان, عهدنامه مدینه, نورمن فرکلاف, قبیله Ummah Wahidah, discourse analysis, Constitution of Medina, Norman Fairclough, tribe. 1 16 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-130-6&slc_lang=fa&sid=1 somayeh baghshizadeh سمیه بخشی زاده bakhshizadehsomaye@gmail.com 10031947532846004934 10031947532846004934 No PhD of History, Lorestan University, Lorestan, Iran دانشگاه لرستان siavash yari سیاوش یاری s.yari@ilam.ac.ir 10031947532846004935 10031947532846004935 Yes Associate Professor, Department of History, Ilam University, Ilam, Iran دانشگاه ایلام Mohammad Benshaghteh محمد بنشاخته m.benshaghte73@gmail.com 10031947532846004936 10031947532846004936 No PhD Student of History, Lorestan University, Lorestan, Iran دانشگاه لرستان