pajoohesh name-ye Tarikhe Islam

fa تکوین میراث مولانا: شکل‌گیری و نظام‌مند شدن طریقت مولویه در آناتولی (مقاله ترویجی) The Genesis of Rumi’s Legacy: The Formation and Institutionalization of the Mevleviyya in Anatolia تخصصي Special ترویجی case report <div style="text-align: justify;"> پس از پیروزی آلپ‌ارسلان در نبرد ملازگرد (۴۶۳) و گسترش نفوذ سلجوقیان در آناتولی، این سرزمین به یکی از مراکز مهم رشد و شکوفایی علمی، عرفانی و اجتماعی جهان اسلام تبدیل شد. سیاست‌های مدبرانه دولتمردان سلجوقی، فضای مساعدی برای امنیت، تبادلات فرهنگی و فعالیت‌های علمی فراهم آورد و مهاجرت گسترده نخبگان از جمله صوفیان و عارفان ایرانی را به آناتولی تسهیل کرد. در این میان، مهاجرت سلطان‌العلماء بهاءالدین ولد همراه با فرزندش، مولانا جلال‌الدین، به قونیه نه‌تنها در شکل‌گیری حیات فکری و معنوی قونیه نقشی اساسی داشت، بلکه زمینه‌ساز پیدایش یکی از طریقت‌های مهم تصوف، یعنی طریقت مولویه، در دوره پسامولانا شد. پژوهش حاضر با روش بررسی تاریخی مبتنیبر رویکرد توصیفی و تحلیلی به فرایند شکل‌گیری و سپس نظام‌مند شدن طریقت مولویه در آناتولیِ پس از مولانا پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که پس از درگذشت مولانا، در دوره جانشینی چلبی حسام‌الدین، پایه‌های طریقت مولویه استقرار یافت؛ در دوره سلطان ولد، فرزند مولانا، این طریقت نظاممند شد و در دوره اولو عارف چلبی، طریقت مولویه در سراسر آناتولی گسترش یافت. این روند در دوره عثمانی، زمینه‌ساز شکل‌گیری و رونق مولوی‌خانه‌ها شد؛ مراکزی که به‌عنوان نهاد معنوی، آموزشی و فرهنگی، نقش مهمی در انتقال، تداوم و بازتولید میراث ادبی و معنوی مولانا بهویژه سنت مثنویخوانی و ادبیات فارسی ایفا کردند</div> <div style="text-align: justify;">Following Alp Arslan’s victory at the Battle of Manzikert (463 AH/1071 AD) and the subsequent expansion of Seljuk influence in Anatolia, the region emerged as a significant center for the flourishing of Islamic intellectual, mystical, and social life. The prudent policies of the Seljuk administration fostered a conducive environment for security, cultural exchange, and scholarly activities, thereby facilitating the large-scale migration of elites, particularly Iranian Sufis and mystics, to Anatolia. In this context, the migration of Baha al-Din Walad (Sultan al-Ulama) and his son, Mawlana Jalal al-Din Rumi, to Konya not only played a pivotal role in shaping the city’s intellectual and spiritual landscape but also laid the groundwork for the emergence of the Mevleviyya - one of the most significant Sufi orders - in the post-Mawlana era. Employing a historical research methodology grounded in a descriptive and analytical approach, this study examines the process of the formation and subsequent institutionalization of the Mevlevi Order in post-Mawlana Anatolia. The findings demonstrate that following the passing of Mawlana, the foundations of the Mevlevi Order were established during the succession of Husam al-Din Chelebi; the order was then systematized under Sultan Walad, Mawlana’s son, and expanded across Anatolia during the era of Ulu Arif Chelebi. During the Ottoman period, this process paved the way for the establishment and flourishing of Mevlevihanes (Mevlevi lodges). As spiritual, educational, and cultural institutions, these centers played a crucial role in the transmission, preservation, and reproduction of Mawlana’s literary and spiritual legacy, particularly through the tradition of Masnavi recitation and the cultivation of Persian literature.</div> آناتولی, طریقت مولویه, مولانا, مولوی خانه. Mawlana, Mevlevi Order (Mevleviyya), Anatolia, Mevlevihane (Mevlevi Lodge). 35 49 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-1294-1&slc_lang=fa&sid=1 Bahram Karju Ajirlou بهرام کارجو اجیرلو Bahramkarju.93@ut.ac.ir 10031947532846005180 10031947532846005180 Yes Ph.D. in the History and Civilization of Islamic Nations, Faculty of Theology, University of Tehran دانشگاه تهران