fa ایده‌ای روش‌شناسانه برای بازیابی طرح‌واره تفسیری مورخان قرون نخستین اسلامی تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">آگاهی تاریخی و دینی جوامع مسلمان از مبانی فرهنگ و عقاید اسلامی از متونی متأثر است که در قرون نخستین اسلامی تدوین و تصنیف شده‌اند. ماهیت سنت‌گرایانه فرهنگ مسلمانان باعث شده است فرآورده‌های مؤلفان این متون، به عنوان مبنا و معیارهای شناخت سنت اسلامی فهمیده شود. این در حالی است که بر اساس رویکرد تفسیری ـ انتقادی، این متون ساختارهای روایی حاوی معناهایی گفتمانی&rlm; هستند که در موقعیت بافتاری قرون نخستین هجری برساخته شده‌اند. از آن‌جا که وضعیت بافتاری این قرون، سرشار از منازعات عقیدتی و سیاسی ملل و نحل بوده و متون نیز حامل سوگیری مؤلفان آن‌اند، با نگاه رئالیستی به آن‌ها، عملاً آن منازعات و نگرش‌ها در اعصار دیگر بازتولید می‌شود.</p> <p dir="RTL">مسئله این نوشتار، پیشنهاد ایده‌ای روش&rlm;شناسی برای بازخوانی آثار وقایع&rlm;نگاران این دوران بر اساس رویکرد تاریخی است که بدین روش، معناهای عقیدتی تعبیه شده در این سازه‌های زبانی را بازیابی کند.</p> Historical and religious perceptions held by Muslim societies of principles of Islamic thoughts and cultures are mainly shaped by texts written during the first Islamic centuries. The traditionalistic nature of Muslim culture has made such works be considered as criteria or points of reference for learning about Islamic tradition. Nonetheless, interpretive-critical approaches to such texts suggest that they are narrative structures embedded with discoursal meanings which were created within the context of the first centuries. The contextual circumstances of such centuries were replete with religious and political conflicts between nations and sects, and the authors were chiefly biased in their writings. Hence, realistically looking, such conflicts and attitudes are likely to be reproduced in other eras as well. Putting forth a historical approach, the present paper proposes a methodological idea for rereading the works of historiographers of this era so that the religious dispositions embedded in such discourses could be reexamined. متون تاریخ‌نگاری اسلامی نخستین, رویکرد تفسیرگرایی, سنت‌گرایی اسلامی, بافت تاریخی, قالب‌های حکایی Early Islamic texts of historiography, Interpretive approach, Islamic traditionalism, Historical context, Narrative structures. 85 108 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-73-4&slc_lang=fa&sid=1 Zohair Siamian Gorgi زهیر صیامیان گرجی 10031947532846001864 10031947532846001864 Yes دانشگاه شهید بهشتی