fa تأثیر مذهب بر الگوهای مناسباتی ایران با عثمانی در دورۀ صفویه تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">شکل‌گیری حکومت صفویه در قلمرو جغرافیایی ایران، تأثیری قابل توجه بر شرایط کلی منطقه داشت. افزون بر ساختار سیاسی مستقل و یکپارچه در ایران، رویکرد مذهبی آنها نیز شرایطی متفاوت را در مناسبات منطقه‌ای پدیدار ساخت. در این میان، تلاقی قلمرو جغرافیایی صفویان در مرزهای غربی با عثمانی‌ها، در کنار ناهمگونی ادبیات مذهبی بین طرفین، شرایطی رقم زد که مناسبات آغازین دو طرف و تداوم آن بر مبانی پرتنش و آمیخته با خصومت دنبال شود. دست‌کم در نیمی از دوران حکومت طولانی‌مدت صفویان، رفتارهای خصمانه بر مناسبات دو طرف سایه افکنده بود. اگرچه در مواقعی نیز برای گریز از چالش‌های نظامی، تلاش‌هایی دوستانه صورت می‌گرفت، اما درکلیت دوران صفویه، رویکردی دوستانه مبتنی بر صداقت بین طرفین هرگز پدید نیامد.</p> <p dir="RTL">این نوشتار در پی بررسی ابعاد دینی و مذهبی حاکم بر سیر مناسباتی دو طرف با اتکا بر روش توصیفی ـ تحلیلی است. مبتنی بر این رویکرد، پرسش اصلی پژوهش پیش رو این است که نگرش‌های دینی و مذهبی در عرصه مناسباتی دو طرف چه جایگاهی داشت؟ نتیجه بررسی‌ها نشان می‌دهد تمایلات توسعه‌طلبانه جغرافیایی در بروز درگیری‌های بین طرفین، دارای جایگاه اصلی بود؛ اما به دلیل لزوم بهره‌گیری عثمانی‌ها از ظرفیت‌های دینی برای رویارویی با صفویان، بخش عمده ساز وکار ظاهری برخوردها تحت تأثیر ادبیات خودحق‌انگاری دینی عثمانی‌ها قرار داشت و صفویان نیز برای مقابله به مثل با رویکردهای دینی آنان، بر اساس شرایط، رویکردهای مذهبی خود را درعرصه مناسباتی اولویت می‌بخشیدند.</p> Formation of Safavid administration within the geographical territory of Iran had a significant impact on general conditions in the region. In addition to the integrated independent political structure in Iran, safavid&rsquo;s religious approach led to the different conditions in regional relationships. The western borders with ottomans beside the heterogeneity of religious literature, marked an unfriendly relationship with the later hostility between the two sides. Engaging in enmity for at least half of the safavid&rsquo;s long lasting era, they hardly reached to some agreements unless to escape from military challenges some times.<br> Applying descriptive analytical approach, this research studies on the predominant&nbsp; religious aspects in bilateral relationship. So the main question is what was the place of religious views in their relationship? The findings confirm the inclination of territorial expansion from both sides. Ottomans applying its religious capacity tried to adapt a literature in which emphasis would be on the righteousness of its own&nbsp; religion. Safavids opposing to the ottomans, however, used to give priority to their religious approach regarding the conditions. عثمانی, صفویه, مناسبات, رویکرد دینی, مشروعیت. Ottoman, Safavid, relations, Religious approach, Legitimacy 35 58 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-73-8&slc_lang=fa&sid=1 Abdollah Motevali عبدالله متولی 10031947532846001872 10031947532846001872 Yes دانشگاه اراک