fa بررسی مقایسه‌ای روند زمانی و جغرافیایی گسترش دین اسلام در ایران تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">مناطق و شهرهای ایران، در شرایط و زمان‌های مختلف دین اسلام را پذیرفتند. در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی ـ استنتاجی، مسئله روند زمانی و جغرافیایی گسترش اسلام در ایران و عوامل تأثیرگذار بر آن بررسی می‌شود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد شهرهایی مانند قزوین، اصفهان و قم در پذیرش اسلام پیشگام بودند. اصفهان را می‌توان اولین شهر اسلامی ایران دانست. در مناطقی مانند آذربایجان، ماوراءالنهر و سواحل دریای مازندران، سخت‌گیری‌هایی برای گسترش اسلام انجام شد؛ اما فعالیت خرم‌دینان عامل اصلی گسترش اسلام در آذربایجان بود. در ماوراءالنهر، خراسان و سیستان نیز فعالیت‌های فرقه‌های به‌آفریدیه، جهمیه، کرامیه و خوارج، نقشی تعیین‌کننده در گسترش اسلام داشت. گرایش مردم دیلم و طبرستان به اسلام، بیش از همه، نتیجه تبلیغات علویان است. شهر آمل اولین شهر اسلامی این منطقه به شمار می‌آید. به دلیل روحیات مردم فارس، دین زرتشت در آن‌جا بیش از نقاط دیگر دوام آورد؛ ولی در نتیجۀ فعالیت‌های فرقه‌های اسلامی و اقدامات شیخ ابواسحاق کازرونی در آن منطقه نیز دین اسلام بر آیین زرتشتی غلبه کرد.</span></span></p> Regions and towns in Iran embraced Islam at various times and conditions. This research by applying descriptive analytical inductive approach, studies on the trend of spreading Islam in Iran in terms of time and geography with a consideration of influential aspects on the issue. Findings show that Qazvin, Isfahan and Qom were among &nbsp;the pioneer regions that embraced Islam. Isfahan is recognized as the first Islamic town in Iran. Azerbaijan, Transoxania and Caspian sea coastal region, although faced strict hardship in expansion era, Khorramdin adherents played a key role in spreading Islam at Azerbaijan region. Some sects like Bih- Afarids, Jahmies, Karramiyyas and kharijites greatly influenced on the spread of Islam in Transoxania, Khorasan and Sistan. Alavids&rsquo; religious propaganda in Daylam and Tabarestan had a great contribution in embracing Islam in the region. Amol is considered as the first Islamic town in this area. In Fars region, Zoroastrian religion survived longer than the other regions because of the peculiarity of its people, however with the efforts of sectarian activist, Sheikh Abu Ishaq Kazerooni, Islam eventually overcame the Zoroastrian religion. ایران, دین اسلام, دین زرتشتی, خلفای راشدین, امویان, عباسیان Iran, Islam, Zorostarian, Rashidins, Omavids, Abbasids 57 81 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-73-15&slc_lang=fa&sid=1 Sasan Tahmasbi ساسان طهماسبی 10031947532846001887 10031947532846001887 Yes