fa اقدامات و اهداف خلفای عباسی در توسعه کشتیرانی در رودخانه‌های عراق (132-232ق) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">خلفای عباسی که قرن‌ها بر سرزمین‌های اسلامی حکمرانی کردند، به توسعه راه‌های آبی به‌ویژه در رودخانه‌ها توجه داشتند. در این میان آنها از دو رودخانه مهم دجله و فرات در کشور عراق، استفاده‌های نظامی، تجاری و توریستی فراوانی می‌کردند و با حفر آبراهه‌ها، کانال‌های متعدد و برداشتن موانع در رودخانه‌های عراق، علاوه بر استفاده‌های تجاری، حمل‌ونقل کالاها و مواد غذای به پایتخت، در برابر هجوم مخالفان خلافت نیز از آن‌ها بهره می‌بردند و از طریق آنها شورش‌های بزرگی را سرکوب کردند. پرسش اصلی پژوهش این است که اقدامات خلفای عباسی در توسعه کشتیرانی چه بوده است؟ و خلفای عباسی از رونق کشتیرانی در رودخانه‌های عراق چه اهدافی را دنبال می‌کردند؟ این نوشتار با رویکرد توصیفی- تحلیلی از داده‌های تاریخی نشان می‌دهد، خلفای عباسی با درکی منطقی و معقول از نقش راه‌های آبی و رودخانه</span></span><span dir="LTR">‌</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">ای در تثبیت و تحکیم دستگاه خلافت، کمابیش از همۀ ظرفیت‌های سیاسی، نظامی، اقتصادی، کشاورزی، و فرهنگی توسعۀ این مسیرها بهره</span></span><span dir="LTR">‌</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">برداری کردند. مجموع این اقدامات افزایش درآمدها و عایدات حکومت، پیشرفت کشاورزی و زراعت، رونق شهرنشینی در شهرهایی چون بغداد، موصل، بصره، و ابله، ارتباط و تعامل با ملل دیگر، انتقال علوم و فنون به مرکز خلافت، و تقویت نیروی دریایی را در پی داشت.</span></span> Islamic civilization reached its golden age during the period of the Abbasid caliphate. One of the manifestations of the numerous progresses in that period is the prosperity of shipping in rivers, and particularly in Tigris and Euphrates. Under the control of Abbasid caliphs, new canals and branches of rivers were dug and waterways were dredged. With different social and political purposes, the caliphs facilitated transportation in Iraqi rivers. In the article here, it has been endeavored to describe Abbasid caliphs&#39; efforts and purposes in supporting shipping in rivers and it has been tried to explain how they benefited from so many military and commercial advantages of this kind of shipping. The findings show that these actions of Abbasids led to more government income, agricultural development, growth of urbanization, and transmission of knowledge and culture to capital of caliphate<span dir="RTL">.</span> تجارت دریایی, دجله, راه‌های آبی, فرات, عباسیان. maritime transport, waterways, Abbasids, shipping. 27 43 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-73-50&slc_lang=fa&sid=1 نعمت الله زکی پور 10031947532846001301 10031947532846001301 Yes دانشگاه یاسوج مجید شموسی مطلق 10031947532846001302 10031947532846001302 No دانشگاه یاسوج