fa تجزیه و تحلیل روابط فکری و نظامی دیلمیان با علویان بر پایۀ نظریۀ همگرایی و واگرایی تخصصي Special پژوهشي Research <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">مقالۀ حاضر می‌کوشد به ‌تحلیل علل و عوامل مؤثر بر مناسبات فکری، نظامی، و سیاسی علویان با حاکمان و مردم گیلان و دیلمان بپردازد. سرزمین‌های دیلمان و گیلان همواره در دورۀ خلافت اموی و عباسی، با مخالفت با خلفا، سر سازگاری با آنان نداشته‌اند؛ مردم دیلمان، با ‌ظهور علویان به‌عنوان مدعیان عقیدتی و سیاسی خلافت عباسی و برای تشدید مخالفت‌های خود، روی خوش به آنان نشان دادند و علویان هم، در دوره‌های نخست قدرتگیری، توانستند با استفاده از رویکرد ضد خلافت دیلمیان به موفقیت‌های مهمی در گیلان و دیلمان دست یابند. بر این اساس در نگاه نخست، گرایش دیلمیان به علویان تحت ‌تأثیر منافع سیاسی و نظامی آنان بود، اما از نیمۀ دوم قرن سوم با تلاش‌های فکری مداوم علویان در گیلان و دیلمان، زمینۀ تغییر آیین‌های باستانی دیلمیان به نفع تشیع و سایر مذاهب اسلامی فراهم شد. نگارنده، با توجه به مآخذی که در این زمینه وجود دارد، سعی کرده‌است دلایل همگرایی و واگرایی دیلمیان با علویان و همچنین تأثیر سیاسی و نظامی دیلمیان را بر حکومت علویان پژوهش کند.</span></span></span> People of Daylaman and Gilan, due to their opposition to the Umayyad and Abbasid caliphs, were not compatible to them. In order to spread their protest movement, the people of Daylaman did support the Alawites who had emerged as an ideological and political alternative to the Abbasids. During the early years of taking power, the people were able to have some important achievements in Gilan and Daylaman through the capitalizing on Daylamites&rsquo; anti-Caliphate approach. The Daylamites&rsquo; espousal of Alawites was, therefore, informed by their mentioned political and military interests. However, given the constant intellectual efforts of the Alawites in Gilan and Daylaman, conditions were propitious for changing the ancient religions of Daylaman to Shiite Islam or other Islamic denominations from the second half of the third century (AH)/ninth (CE) onward. This research is an analysis of the factors informing the intellectual, political and military relations between Alawites, on the one hand, and the rulers and people of Gilan and Daylaman, on the other hand. Drawing on the literature, it will try to explore the reasons behind the convergence and divergence of Daylamites and Alawites as well as the military and political impact of the former on the latter&rsquo;s rule. تشیع, عباسیان, علویان, دیلمیان, زیدیه, گیلان. Shiite Islam, Abbasids, Alawites, Daylamites, Gilan, Zaidiyyah 0 0 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-73-55&slc_lang=fa&sid=1 Abbas Panahi عباس پناهی panahi76@yahoo.com 10031947532846001308 10031947532846001308 Yes Gilan University دانشگاه گیلان