fa جایگاه اجتماعی و نقش سیاسی و فرهنگی خاندان حسینی حمزوی در عهد سلجوقی (431-590ق) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">قرن چهارم هجری سدۀ آغاز شکل‌گیری خاندان‌های سادات در ایران محسوب می‌شود. خاندان حسینی حمزوی یکی از این خاندان‌ها بود که هستۀ اولیۀ آن در شهر قم شکل گرفت. این خاندان شیعه‌مذهب در عصر سلجوقیان نقش مهمی در عرصه‌های گوناگون اجتماعی ایفا کرد. این تأثیرگذاری در بستری از شرایط سیاسی و اجتماعی آن دوره و بر پایۀ امکانات و امتیازهای سادات در شهرهای ایران، به</span></span><span dir="LTR">‌</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">ویژه شهر قم، قرار داشت. آن زمینه‌ها و گزارشی تحلیلی از موقعیت‌ها‌ و موفقیت‌های این خاندان موضوع نوشتۀ حاضر است که با روش توصیفی-تحلیلی فراهم آمده‌است. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که خاندان حمزوی، که پیش از عهد سلجوقیان جایگاه اجتماعی و نفوذ سیاسی کسب کرده بود، در این دوره جایگاه خود را ارتقا بخشید. چهره‌های شاخص این خاندان با ورود به مشاغل اداری و مناصب رسمی، مانند نقابت سادات و ریاست شهرها، به‌عنوان واسطۀ بین حاکمان و سادات و شیعیان عمل کردند. در عرصۀ فرهنگی، فقها و محدّثانی در خاندان حمزوی پرورش یافتند که در ترویج آموزه‌ها و عقاید شیعه نقش‌آفرین شدند. آن‌ها با تأسیس مدرسه و کتاب‌خانه، تربیت شاگرد، و حمایت از نویسندگان شیعی در این عرصه فعالیت چشمگیری داشتند و با اتخاذ رویکردی تقریب‌گرایانه، از مقبولیت و احترام قابل‌توجهی نیز نزد غیرشیعیان برخوردار شدند.</span></span> The fourth century AH is the beginning of Sadat families&rsquo; formation in Iran. Hosayni Hamzavi&#39;s family was one of those families whose first central core was formed in Qom. This Shiite family played important roles in various fields in Seljuq era. These roles were based on a certain political and social context and were consequences of Sadats&rsquo; noble status in cities of Iran, specifically Qom. The aim of this paper, which is designed by descriptive-analytical method, is to review those fields and present an account of that family&rsquo;s situations and successes. The findings of the study indicate that Hamzavi family, which had gained a noble social and political position before Seljuq era, promoted its status during this period. Prominent figures of this family, by obtaining official positions like Sadats&rsquo; niqabat and rulership of cities, acted as intermediaries between the sovereigns, Sadat and the Shiites. In the cultural arena, several jurists and traditionists emerged from Hosayni Hamzavi family and propagated Shiite teachings and beliefs. They established schools and libraries, trained disciples, supported Shiite writers and by taking a tolerating and condoning approach, gained also respect of non-Shiites. سادات, خاندان‌های شیعی, حسینی حمزوی, قم, ری, عهد سلجوقی. Sadat, Shiite families, Hosayni Hamzavi, Qom, Ray, Seljuqs. 29 48 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-73-74&slc_lang=fa&sid=1 Hasan Hoseyni حسن حسینی hoseyny.darrud@gmail.com 10031947532846001850 10031947532846001850 Yes دانشگاه فردوسی مشهد Hadi Vakili هادی وکیلی vakili@um.ac.ir 10031947532846001851 10031947532846001851 No دانشگاه فردوسی مشهد Ali NazemianFard علی ناظمیان فرد movarrekh@gmail.com 10031947532846001852 10031947532846001852 No دانشگاه فردوسی مشهد