fa تحولات مفهومی «محراب»، با تأکید بر منابع قرن سوم وچهارم هجری تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">واژه &laquo;محراب&raquo; پیش از اسلام وجود داشت. محراب پس از فتوحات اسلامی، یکی از مؤلفه</span></span><span dir="LTR">‌</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">های اصلی مساجد اسلامی شد. تغییر در ساختار و کارکرد محراب در این دو دوره به شیوه</span></span><span dir="LTR">‌</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">های گوناگون قابل بررسی است. بررسی تحولات مفهومی یکی از روش</span></span><span dir="LTR">‌</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">های مطالعات تاریخی است. این نوشتار</span></span> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">بر آن است تا از طریق استخراج داده‌های منابع اسلامی اعم از کتاب</span></span><span dir="LTR">‌</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">های لغت، تفسیر، منابع تاریخی و</span></span> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">جغرافیایی قرن سوم و چهارم</span></span> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">که این واژه بارها در آنها به کار رفته، بخشی از تحولات مفهومی آن را که منعکس کننده تحولات کارکردی و ساختاری محراب درگذر زمان است، بررسی کند. در این پژوهش از روش مطالعۀ زمان گذر (معناشناسی تاریخی)</span></span> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">استفاده شده</span></span><span dir="LTR">‌</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">است. این روش تحولات معنایی را در چهار نوع تخصیص، توسیع، تنزل و ترفیع مطالعه می</span></span><span dir="LTR">‌</span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">کند. کاربرد این روش در بررسی تحولات معنایی واژه محراب در متون نشان می‌دهد که این واژه از دلالت بر کل به دلالت بر جزء؛ از معنای عام به خاص</span></span> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">(تخصیص معنایی) و همچنین از معنای غیردینی به معنای صرفاَ دینی</span></span> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">(ترفیع معنایی) تغییر یافته است.</span></span> Mihrab existed before Islam. This word became one of the main components of Islamic mosques after the Islamic conquest. Structure and function changes of Mihrab during these two periods could be considered in various methods. Considering conceptual changes is one of the historical studies methods. This article aims to investigate a part of conceptual changes that reflects Mihrab&rsquo;s structural and functional changes over time through collecting Islamic sources data such as dictionaries, interpretive texts, geographical and historical sources of the third and fourth centuries AH in which this word has been used many times.<br> In this research, the method of studying time passage (historical semantics) has been used that study semantic changes in four types of narrowing, widening, degeneration and elevation. Using this method in studying semantic changes of the word Miharb in texts indicates that this word&nbsp; has changed semantically from implication of the whole to implication of the component, from general meaning to specific meaning (semantic allocation),&nbsp; and also from secular meaning to merely religious one (semantic promotion). مسجد, محراب, معناشناسی تاریخی, معماری اسلامی. Mosque, Mihrab, Historical semantics, Islamic architecture. 0 0 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-73-88&slc_lang=fa&sid=1 Fariba Pat فریبا پات f.pat@alzahra.ac.ir 10031947532846002466 10031947532846002466 Yes دانشگاه الزهرا Nafiseh Sabaei نفیسه صبایی n.s 1899@yahoo.com 10031947532846002467 10031947532846002467 No دانشگاه الزهرا