pajoohesh name-ye Tarikhe Islam

fa مشروع سازی نهضت علمی و فرهنگی بغداد در عصر اول عباسی با تأکید بر رویکرد هژمونی فرهنگی (مقاله ترویجی) Legitimizing the Scientific and Cultural Movement of Baghdad in the Early Abbasid Period with Emphasis on the Cultural Hegemony Approach تخصصي Special ترویجی case report با به قدرت رسیدن عباسیان، جهان اسلام شاهد تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی گسترده‌ای شد که بنی‌عباس برای مشروعیت‌بخشی خود از آنها بهره بردند. این پژوهش با رویکردی کیفی-تحلیلی و با تلفیق نظریه «هژمونی فرهنگی» گرامشی و «سرمایه فرهنگی» بوردیو نقش تحولات سیاسی را در شکل‌گیری و شکوفایی نهضت علمی و فرهنگی بغداد در دوره نخست خلافت عباسی بررسی می‌کند. فرض اصلی پژوهش آن است که شکوفایی علمی بغداد، نه صرفاً پدیده‌ای فرهنگی، بلکه استراتژی سیاسی عباسیان برای ایجاد هژمونی فرهنگی و تحکیم مشروعیت سیاسی بود. یافته‌ها نشان می‌دهد عباسیان با سرمایه‌گذاری هدفمند در نهادهای فرهنگی و علمی، هژمونی فکری خود را تثبیت کرده و از سرمایه فرهنگی تولید شده در بغداد برای مشروعیت‌بخشی به قدرت سیاسی بهره بردند. برجسته‌سازی دستاوردهای علمی، عباسیان را بهعنوان حامیان دانش و تمدن معرفی کرد و موجب گسترش نفوذ عقیدتی و کاهش چالش‌های مشروعیت، به‌ویژه از سوی علویان شد. بر این اساس شکوفایی علمی و فرهنگی بغداد ابزاری برای مهندسی فرهنگی و تحقق اهداف بلندمدت سیاسی خلافت عباسی بود.   With the rise of the Abbasids to power, the Islamic world experienced extensive political, social, and cultural transformations that the Abbasid dynasty utilized to construct and reinforce its political legitimacy. Employing a qualitative–analytical approach and integrating Antonio Gramsci’s theory of cultural hegemony with Pierre Bourdieu’s concept of cultural capital, this study examines the role of political developments in the formation and flourishing of the scientific and cultural movement of Baghdad during the early Abbasid Caliphate. The central hypothesis of the research is that Baghdad’s scientific prosperity was not merely a cultural phenomenon but rather a political strategy adopted by the Abbasids to establish cultural hegemony and consolidate political legitimacy. The findings indicate that the Abbasids, through targeted investment in cultural and scholarly institutions, succeeded in stabilizing their intellectual dominance and utilized the cultural capital produced in Baghdad as an instrument for legitimizing political authority. The promotion of scientific achievements portrayed the Abbasids as patrons of knowledge and civilization, thereby expanding ideological influence and reducing challenges to legitimacy, particularly those posed by the Alids. Accordingly, the scientific and cultural flourishing of Baghdad functioned as a mechanism of cultural engineering aimed at achieving the long-term political objectives of the Abbasid Caliphate. بغداد, خلافت عباسی, سرمایه فرهنگی, مشروعیت‌سازی, نهضت علمی, هژمونی فرهنگی. Baghdad, Abbasid Caliphate, Cultural Capital, Legitimization, Scientific Movement, Cultural Hegemony. 82 100 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-691-1&slc_lang=fa&sid=1 Samereh remazani سید سامره رمضانی s.samereramezani@ut.ac.ir 10031947532846005043 10031947532846005043 No PhD Student of Teaching the History of Islamic Culture and Civilization, University of Tehran دانشگاه تهران ramezan Rezayi رمضان رضایی rezayi@ut.ac.ir 10031947532846005042 10031947532846005042 Yes Associate Professor, Department of Teaching the History of Islamic Culture and Civilization, University of Tehran دانشگاه تهران