pajoohesh name-ye Tarikhe Islam

fa راهبردهای معاویه بن ابی‌سفیان در مواجهه با ائمه(ع) و تثبیت خلافت اموی (مقاله پژوهشی) Strategies of Muʿāwiya ibn Abī Sufyān in Confrontation with the Imams (A.S.) and the Consolidation of the Umayyad Caliphate تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">تحلیل راهبردهای معاویه بن ابی‌سفیان در مواجهه با ائمه(ع) و تثبیت خلافت اموی، از مسائل بنیادین تاریخ سیاسی اسلام است؛ زیرا این فرایند گذار مفهوم مشروعیت از الگوی مبتنیبر نص الهی به ساختار خلافت شورایی و سپس سلطنت موروثی را آشکار می‌سازد. مسئله اصلی پژوهش، تبیین سازوکارهای قدرت و شیوه‌های به‌کارگیری آنها برای تضعیف مرجعیت اهل‌بیت(ع) و تحکیم خلافت اموی است. این تحقیق با رویکرد توصیفی - تحلیلی و با روش کتابخانه‌ای - اسنادی، داده‌های تاریخی را بررسی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد راهبرد معاویه ماهیتی ترکیبی و منسجم داشت و در پنج محور گفتمانی، اجتماعی، سیاسی، تبلیغی و نظامی سامان یافت. بهره‌گیری از مفاهیم دینی چون قضا و قدر، تأکید بر خون‌خواهی عثمان، اتکا به ظرفیت‌های قبیله‌ای شام، نمایش کارآمدی حکمرانی و مدیریت رقابت با بنی‌هاشم، از مهم‌ترین ابزارهای او بود. سیاست معاویه برای بازسازی ساختار قدرت از الگوی مبتنیبر نص و وصایت به سمت الگویی بر پایه شورا، استخلاف و در نهایت استیلا و سلطنت موروثی استوار بود. این گذار تاریخی، در متون تاریخ نگاری اسلامی بهصورت دوگانه‌های ساختاری چون نص و شورا، وصایت الهی و خلافت، بیعت و اجتماع، علی و عثمان، عراق و شام و جنگ و صلح بازتاب یافته ‌است. برآیند این راهبردها، بازسازی ساختار مشروعیت سیاسی و تثبیت تدریجی سلطنت اموی بود.  </div> The analysis of the strategies adopted by Muʿāwiya ibn Abī Sufyān in his confrontation with the Imams (A.S.) and in consolidating the Umayyad Caliphate constitutes one of the fundamental issues in the political history of Islam, as this process reveals the historical transition of political legitimacy from a model grounded in divine designation (naṣṣ) to a consultative caliphal structure and ultimately to hereditary monarchy. The central problem of this study is to explain the mechanisms of power and the methods employed to weaken the authority of the Ahl al-Bayt (A.S.) while reinforcing Umayyad rule. This research adopts a descriptive–analytical approach and employs a library-based documentary method to examine historical data. The findings indicate that Muʿāwiya’s strategy possessed a coherent and composite nature organized around five principal dimensions: discursive, social, political, propagandistic, and military. His utilization of religious concepts such as divine decree (qaḍāʾ wa qadar), emphasis on avenging the blood of ʿUthmān, reliance on the tribal capacities of Syria, demonstration of administrative efficiency, and management of political rivalry with the Banū Hāshim constituted his most significant instruments of power. Muʿāwiya’s policy for restructuring political authority was based on shifting governance from a paradigm rooted in divine designation and succession (waṣāya) toward a model grounded in consultation, nomination of successors (istikhlāf), and ultimately domination and hereditary monarchy. This historical transformation is reflected in Islamic historiographical texts through structural dualities such as naṣṣ and consultation, divine succession and caliphate, allegiance (bayʿa) and communal consensus, ʿAlī and ʿUthmān, Iraq and Syria, and war and peace. The cumulative outcome of these strategies was the reconstruction of political legitimacy and the gradual consolidation of Umayyad monarchical rule.   ائمه(ع), خلافت, شام, عثمان, معاویه. Imams (A.S.), Caliphate, Syria, ʿUthmān, Muʿāwiya. 1 17 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-445-3&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Saeedyan Jazi مریم سعیدیان جزی msaeedyan@ltr.ui.ac.ir 10031947532846005034 10031947532846005034 Yes Associate Professor, Department of Islamic Studies, University of Isfahan دانشگاه اصفهان