pajoohesh name-ye Tarikhe Islam

fa زنان حجاز در گذار از عصر جاهلی به عصر نبوی(ص): بازخوانی تطبیقی آزادی‌ها و محدودیت‌های اجتماعی (مقاله ترویجی) Women of the Hijaz in the Transition from the Age of Jāhiliyyah to the Prophetic Era (PBUH): A Comparative Reappraisal of Social Freedoms and Restrictions تخصصي Special ترویجی case report <div style="text-align: justify;">  یکی از مسائل مهم تاریخ اسلام، پرداختن به جایگاه اجتماعی زنان در صدر اسلام است که پژوهش حاضر با هدف تبیین این جایگاه، به بررسی تطبیقی آزادی‌ها و محدودیت‌های اجتماعی زنان در دو عصر جاهلی و نبوی می‌پردازد. پرسش اصلی این است که آموزه‌های نبوی در دو حوزه آموزش و پوشش بهعنوان شاخص‌هایی از تغییرات اجتماعی در این فرآیند گذار، چه تحولاتی ایجاد کرد و این تحولات چگونه از «تحقیر» زنان در عصر جاهلیت به «تکریم» آنان در جامعه نبوی انجامید. پژوهش متکی‌بر روش تاریخی با رویکرد تطبیقی-‌تحلیلی و با استناد به منابع معتبر (قرآن، کتب حدیث، سیره و تاریخ) انجام شدهاست. یافته‌ها نشان می‌دهد که در جامعه قبیله‌ای و طبقاتی جاهلی حجاز، زنان از حقوق محدود و تبعیض‌آمیزی رنج می‌بردند؛ اما با ظهور اسلام زنان حجاز با تجربه زیسته در عصر جاهلی، به‌خوبی پیامدهای منفی ساختار پیشین را درک کردند و با حضور در اجتماعات، طرح پرسش‌های اساسی و پیگیری جدی نیازهای آموزشی خود، خواستار ورود به عرصه‌های آموزشی شدند که تربیت «صحابیات» نمونه‌ای عینی از این همراهی فعالانه بود. همچنین همراهی زنان با دستورات مربوط به پوشش و تنظیم روابط، نه از موضع تحمیل بلکه برخاسته از درک ضرورت این تغییر برای تأمین مصالح فردی و اجتماعی آنان، موجب نقش‌آفرینی فعال آنان در شکل‌دهی جامعه اولیه مسلمانان شد. نتیجه آنکه در الگوی نبوی، «آزادی» نه صرفاً به معنای رفع محدودیت‌ها، بلکه معادل «آگاهی‌» و «مسئولیت‌پذیری» تعریف شد و شرایط اجتماعی زنان را در عصر نبوی ارتقا بخشید.</div> <div style="text-align: justify;">One of the significant issues in Islamic history is the examination of the social status of women during the formative period of Islam. The present study aims to elucidate this status through a comparative investigation of the social freedoms and restrictions experienced by women in the Jāhiliyyah and Prophetic eras. The central question is how the Prophetic teachings, particularly in the domains of education and dress as indicators of social transformation during this transitional process, brought about changes and how these transformations led from the “degradation” of women in the Age of Jāhiliyyah to their “honorification” within the Prophetic community. The study employs the historical method with a comparative-analytical approach and is based on authoritative sources, including the Qur’an, ḥadīth collections, sīrah literature, and historical works. The findings indicate that women in the tribal and stratified society of pre-Islamic Hijaz suffered from limited and discriminatory rights. However, with the advent of Islam, the women of Hijaz, drawing upon their lived experiences of the Jāhiliyyah period, clearly recognized the negative consequences of the previous social structure. Through participation in public gatherings, raising fundamental questions, and actively pursuing their educational needs, they sought access to educational spheres, while the training and emergence of female Companions (Ṣaḥābiyyāt) constituted a tangible manifestation of this active engagement. Likewise, women’s adherence to regulations concerning dress and the organization of social relations arose not from coercion but from an understanding of the necessity of these changes for safeguarding their individual and collective welfare, thereby enabling them to play an active role in shaping the early Muslim community. The study concludes that within the Prophetic model, “freedom” was defined not merely as the removal of restrictions but rather as a combination of “awareness” and “responsibility,” a conception that significantly enhanced the social conditions of women during the Prophetic era.</div>   آموزش زنان, اسلام و زنان, حجاب, زنان حجاز, صدر اسلام Women’s Education, Islam and Women, Ḥijāb, Women of the Hijaz, Early Islam. 79 97 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-1211-2&slc_lang=fa&sid=1 Atefeh Eghbali Kalashami عاطفه اقبالی کلاشمی eghbali16567@gmail.com 10031947532846005123 10031947532846005123 Yes M.A. in the History and Civilization of Islamic Nations, Alzahra University دانشگاه الزهرا Zahra AlhooiiNazari زهرا االهویی نظری alhooii.nazari@alzahra.ac.ir 10031947532846005124 10031947532846005124 No Assistant Professor, Department of the History, Culture and Civilization of Islamic Nations, Faculty of Theology, Alzahra University دانشگاه الزهرا Zeinab Fazli زینب فضلی z.fazli@alzahra.ac.ir 10031947532846005125 10031947532846005125 No Assistant Professor, Department of the History, Culture and Civilization of Islamic Nations, Faculty of Theology, Alzahra University دانشگاه الزهرا