pajoohesh name-ye Tarikhe Islam

fa نگرش‌های زیست‌محیطی در سیره پیامبر اسلام(ص) و تأثیر آن بر رفتار مسلمانان صدر اسلام (مقاله پژوهشی) Environmental Attitudes in the Prophetic Practice of the Prophet of Islam (PBUH) and Their Impact on the Behavior of Early Muslims تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">محیط زیست در جوامع انسانی، همواره بخشی جدایی‌ناپذیر از حیات بشر بود و نگرش انسان به آن تابع باورها، ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی و دینی است. در صدر اسلام، سیره رسول اکرم(ص) به‌عنوان منبعی واجد حجیت شرعی و اعتبار عقلی، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌دهی نگرش‌ها و رفتار زیست‌محیطی مسلمانان ایفا کرده است. مسئله اصلی پژوهش بررسی این پرسش است که سیره پیامبر اسلام چگونه نگرش و رفتار زیست‌محیطی مسلمانان صدر اسلام را شکل داده است؟ این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی انجام شده و داده‌های آن بر اساس منابع سیره، روایات تاریخی، نامه‌ها و پیمان‌نامه‌های پیامبر اسلام و نیز گزارش‌های تاریخی از رفتار مسلمانان صدر اسلام گردآوری و تحلیل شده است. چارچوب نظری پژوهش نشان می‌دهد که سیره پیامبر، ارزش‌ها و مبانی اخلاقی جامعه اسلامی، نگرش‌ها و رفتارهای زیست‌محیطی را به‌صورت سلسله‌مراتبی شکل داده است. یافته‌ها حاکی است که آموزه‌های پیامبر درباره حفاظت از آب، خاک، هوا، گیاهان و حیوانات، پیروی از آنها را به رفتارهای جمعی و پایدار در جامعه اسلامی منجر کرده است. در این میان ارزش‌های دینی، آموزش و بستر اجتماعی، در شکل‌دهی تعامل مسلمانان با محیط زیست نقش اساسی داشته است. این پژوهش تأکید می‌کند که سیره پیامبر اسلام، علاوه‌بر وجاهت تاریخی، به‌عنوان الگویی لازم‌الاتباع برای تحلیل رفتارهای زیست‌محیطی مسلمانان صدر اسلام اهمیت دارد و نشان می‌دهد که تعامل انسان و طبیعت در بستر تاریخی صدر اسلام، محصول هم‌افزایی ارزش‌های دینی، رفتار عملی و ساختار اجتماعی بوده است.</div> <div style="text-align: justify;">The environment has always constituted an inseparable component of human life in human societies, and people's attitudes toward it have been shaped by their beliefs, values, and social and religious norms. In the early Islamic period, the Prophetic practice (Sunnah) of the Prophet Muhammad (PBUH), as a source possessing both legal authority and rational legitimacy, played a decisive role in shaping the environmental attitudes and behaviors of Muslims. The central question of this study is how the Prophetic practice of the Prophet of Islam influenced the environmental attitudes and behaviors of Muslims during the formative period of Islam. This research employs a descriptive–analytical approach, and its data were collected and analyzed based on biographical sources (sīrah), historical narrations, the letters and treaties of the Prophet of Islam, as well as historical reports concerning the conduct of early Muslims. The theoretical framework of the study demonstrates that the Prophetic practice hierarchically shaped environmental attitudes and behaviors through the values and ethical foundations of Islamic society. The findings indicate that the Prophet’s teachings regarding the protection of water, soil, air, plants, and animals led his followers to adopt collective and sustainable environmental practices within the Islamic community. In this regard, religious values, education, and the social context played fundamental roles in shaping Muslims’ interactions with the environment. This study emphasizes that the Prophetic practice of the Prophet of Islam, beyond its historical significance, is important as a normative model for analyzing the environmental behaviors of early Muslims and demonstrates that the relationship between humans and nature in the historical context of early Islam was the product of the synergistic interaction of religious values, practical conduct, and social structure</div> ارزش‌های اخلاقی, رفتار زیست‌محیطی, محیط زیست, مدیریت منابع طبیعی, سیره پیامبر اسلام. Ethical values, environmental behavior, environment, natural resource management, Prophetic practice of the Prophet of Islam. 25 43 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-1-165&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Mahmoudpour محمد محمودپور m.mahmoudpour@rch.ac.ir 10031947532846005117 10031947532846005117 Yes Associate Professor, Department of Historical Geography, Encyclopaedia Islamica Foundation بنیاد دایره‌المعارف اسلامی Abdolghader Barahouei عبدالقادر براهویی 10031947532846005118 10031947532846005118 No PhD in Islamic History, University of Islamic Denominations دانشگاه مذاهب اسلامی