:: دوره 1، شماره 41 - ( بهار 1400 ) ::
جلد 1 شماره 41 صفحات 48-29 برگشت به فهرست نسخه ها
تأثیرپذیری معماری شهری کرانه شمالی خلیج فارس از مناطق پیرامونی در دوره اسلامی تا قرن هفتم
سیده نیلوفر باخدا، حسن الهیاری، علی رسولی
چکیده:   (1151 مشاهده)
معماری شهرهای کرانه شمالی خلیج فارس در بستر سبک و اصول حاکم بر معماری ایران بعد از اسلام شکل گرفته‌ است، با این حال با آن اختلافاتی نیز دارد. شهرهای کرانه شمالی خلیج فارس از طریق دریا با شهرهای بزرگ تجاری در آسیا و آفریقا در ارتباط بودند و از این‌طریق این شهرها در حوزه معماری از آن مناطق تأثیر پذیرفته بودند. پرسش اصلی مقاله این است که معماری شهری کرانه شمالی خلیج فارس از مناطق پیرامونی خود در آسیا و آفریقا چه تأثیراتی گرفته است؟ نتایج این پژوهش که به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده نشان می‌دهد که به سبب موقیعت تجاری منطقه در بازه مورد پژوهش در معماری شهری، عنصر بازار و کاروانسرا غالب بوده‌است. همچنین بنابر شباهت اقلیمی و ارتباط گسترده تجاری شهرهای کرانه شمالی خلیج فارس با دو ناحیه جنوب و جنوب شرق آسیا و زنگبار در شرق آفریقا در حوزه معماری شهری از این مناطق تأثیر پذیرفته است. این تأثیرات به ویژه در کاربرد گسترده از مصالح چوب به‌ویژه چوب ساج و چندل و در سبک و طراحی ساختمان‌های چند طبقه نمود بیشتری دارد.
واژه‌های کلیدی: زنگبار، ساج، سیراف، خلیج فارس، معماری اسلامی، معماری شهری.
متن کامل [PDF 339 kb]   (243 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1400/1/30 | پذیرش: 1400/4/20
فهرست منابع
1. ابن بطوطه، محمدبن عبدالله، سفرنامه ابن بطوطه، ترجمه محمدعلی موحد، تهران، انتشارات آگاه، ۱۳۷۶ش.
2. ابن بلخی، فارسنامه، تصحیح و تحقیق از گای لیسترانج و رینولد آلن نیکسون، تهران، انتشارات اساطیر، ۱۳۸۵ش.
3. ابن حوقل، صوره‌الارض، ترجمه جعفر شعار، تهران، بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۴۵ش.
4. ابوالفداء، عمادالدین اسماعیل بن نورالدین علی بن محمود، تقویم‌البلدان، ترجمه عبدالمحمد آیتی، تهران، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۴۹ش.
5. اصطخری، ابواسحق ابراهیم، مسالک و الممالک، به کوشش ایرج افشار، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۰ش.
6. الهیاری، حسن و پیغمبری، حمیدرضا، «توج؛ از شکوفایی تا زوال»، پژوهش‌‌نامه‌ تاریخ اسلام، سال هشتم، شماره ۲۳، زمستان ۱۳۹۷ش.
7. بدری فر، منصور، جغرافیای انسانی ایران، تهران، انتشارات دانشگاه پیام نور، 1387ش.
8. بندر عباسی، محمدعلی خان سدیدالسلطنه، سرزمین‌های شمالی پیرامون خلیج فارس و دریای عمان در صد سال پیش (۱۳۳۲ـ۱۳۲۴ ه. ق)، ترجمه احمد اقتداری، تهران، جهان معاصر، ۱۳۷۱ش.
9. پوراحمد، احمد، قلمرو و فلسفه جغرافیا، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1392ش.
10. پورکمال، محمد، اطلس تاریخی ایران، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۵۰ش.
11. پیرنیا، محمدکریم، آشنایی با معماری اسلامی ایران (ساختمان‌های درون شهری و برون شهری)، تدوین غلامحسین معماریان، تهران، انتشارات سروش دانش، ۱۳۹۲ش.
12. پیرنیا، محمدکریم، سبک شناسی معماری ایرانی، تدوین و گردآوری غلامحسین معماریان، تهران، انتشارات سروش دانش، ۱۳۸۶ش.
13. تعلیقاتی بر حدودالعالم، ترجمه میرحسین شاه، مقدمه و. بارتولد، تعلیقات و. مینورسکی، تصحیح و حواشی مریم میراحمدی و غلامرضا ورهرام، تهران، انتشارات دانشگاه الزهرا، ۱۳۷۲ش.
14. جیهانی، ابوالقاسم بن احمد، اشکال‌العالم، ترجمه علی بن عبدالسلام کاتب، با مقدمه و تعلیقات فیروز منصوری، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی، ۱۳۶۸ش.
15. حدودالعالم من‌المشرق‌الی‌المغرب، به کوشش منوچهر ستوده، تهران، کتابخانه طهوری، ۱۳۶۲ش.
16. حمیدی، سید جعفر، استان زیبای بوشهر، بوشهر، انتشارات شروع، ۱۳۸۴ش.
17. رامهرمزی، شهریار، عجایب هند، ترجمه محمد ملک‌زاده، تهران، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۴۸ش.
18. رسایی کشوک، سام، شکوه ابوشهر، بوشهر، انتشارات شروع، ۱۳۸۴ش.
19. رسولی، هوشنگ، تاریخچه و شیوه‌های معماری در ایران، تهران، انتشارات پشوتن، چاپ ششم، ۱۳۹۲ش.
20. زمرشیدی، حسین، معماری ایران اجرای ساختمان با مصالح سنتی،‌ تهران، انتشارات زمرد، ۱۳۸۲ش.
21. سعادت، محمدحسین، تاریخ بوشهر (۱۳۵۴ـ۱۲۸۲ق)، تصحیح و تحقیق از عبدالرسول خیراندیش و عمادالدین شیخ‌‌الحکمایی، تهران، انتشارات میراث مکتوب با همکاری نشر کازرونیه، ۱۳۹۰ش.
22. سمسار، محمد حسن، جغرافیای تاریخی سیراف، تهران، انتشارات زیبا، ۱۳۳۷ش.
23. سیرافی، سلیمان، سلسله التواریخ یا اخبار الصین و الهند، ترجمه حسین قرچانلو، با گردآوری و اضافات ابوزید حسن سیرافی، تهران، انتشارات اساطیر، ۱۳۸1ش.
24. شوارتس، پاول، جغرافیای تاریخی فارس، ترجمه کیکاوس جهانداری، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، ۱۳۷۲ش.
25. شوشتری، میر عبداللطیف خان، تحفه‌العالم، به اهتمام صمد موحد، تهران، انتشارات گلشن، ۱۳۶۳ش.
26. قبادیانی مروزی، ناصر ابن خسرو، سفرنامه ناصرخسرو، به کوشش دکتر نادر وزین‌پور، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۷۴ش.
27. کرمی، رقیه، تاریخ و معماری عمارت‌های بوشهر، قم، انتشارات صحیفه خرد، ۱۳۹۴ش.
28. کیانی، محمدیوسف، تاریخ هنر و معماری ایران در دوره‌ی اسلامی، تهران، انتشارات سمت، ۱۳۹۳ش.
29. محمدحسنی، احسان و کردی، فاطمه و حاج سیدجوادی، سیدمحسن، «مطالعه معماری ابنیه حاشیه شمالی خلیج فارس در قرون میانی اسلامی»، مطالعات خلیج فارس، شماره دوم(پیاپی 18)، پاییز ۱۳۹۸.
30. مرباغی، بهروز، بن مایه‌های نوین در معماری بوشهر، تهران، انتشارات پیام، ۱۳۹۲ش.
31. مستوفی قزوینی، حمدالله، نزهه‌القلوب، ترجمه گای لیسترانج، تهران، انتشارات اساطیر، ۱۳۸۹ش.
32. معماریان، غلامحسین، آشنایی با معماری مسکونی ایرانی (گونه‌ شناسی درونگرا). تهران، انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران، ۱۳۷۳ش.
33. مقدسی، ابوعبدالله محمد بن احمد، احسن‌التقاسیم فی معرفه‌الاقالیم، ترجمه علینقی منزوی، تهران، انتشارات شرکت مولفان و مترجمان ایران، ۱۳۶۱ش.
34. یاقوت حموی، شیخ‌الامام شهاب‌الدین ابی عبدالله یاقوت بن عبدالله، معجم‌البلدان، بیروت، دار صادر، ۱۹۹۳.



XML   English Abstract   Print



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 1، شماره 41 - ( بهار 1400 ) برگشت به فهرست نسخه ها