:: دوره 1، شماره 25 - ( بهار 1396 ) ::
جلد 1 شماره 25 صفحات 22-5 برگشت به فهرست نسخه ها
انگیزه‌های اقتصادی و دینی ایرانیان در مصالحه با عرب‌ها در قرن نخست بر اساس عهدنامه‌ها (رویکرد مقایسه‌ای)
محسن معصومی، حسین بیاتلو، محمد نورمحمدی
دانشگاه تهران
چکیده:   (2283 مشاهده)
فتح سریع و برق‌آسای ایران به‌دست عرب‌ها که در بسیاری از شهرها و مناطق، دست‌کم پس از شکست در نبرد نهاوند، بدون مقاومتی جدی و سازمان‌یافته صورت گرفت، از موضوعات جالب ‌توجه در تاریخ ایران و اسلام است. در این میان، بررسی انگیزه‌هایی که موجب شد ایرانیان در بسیاری از شهرها با فاتحان مسلمان مصالحه کنند، اهمیتی ویژه دارد. جست‌وجو در عهدنامه‌ها و صلح‌نامه‌هایی که در قرن نخست هجری میان ایرانیان و عرب‌ها منعقد شد، برای دست‌یابی به این انگیزه‌ها بسیار مفید و کارگشا خواهد بود. مطالعۀ این عهدنامه‌ها نشان می‌دهد انگیزۀ کسب منافع اقتصادی یا دفع ضررهای مادی و نیز تلاش برای دست‌یابی به امنیت جانی و مالی، در تمایل ایرانیان به مصالحه با عرب‌ها بیشترین سهم را داشته است؛ به‌گونه‌ای‌که در بیشتر عهدنامه‌ها، حفظ منفعت و دفع مضرت مادی، نخستین و مهم‌ترین خواستۀ ایرانیانِ مصالحه‌جو بوده و حفظ دین و معتقدات زرتشتی، در واداشتن آنها به مصالحه، سهم کمتری داشته است.
این نوشتار، با بررسی عهدنامه‌های موجود میان ایرانیان و عرب‌ها در سدۀ نخست هجری، قصد دارد به واکاوی سهم هر یک از انگیزه‌های اقتصادی و دینی ایرانیان در کشاندن آنها به مصالحه بپردازد و در نهایت، امکان مقایسۀ این دو نوع انگیزه را برای خواننده فراهم کند.
واژه‌های کلیدی: ایرانیان، عرب‌ها، انگیزه‌های مصالحه، فتوحات، عهدنامه‌ها‌.
متن کامل [PDF 353 kb]   (751 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1396/10/16 | پذیرش: 1396/10/16


XML   English Abstract   Print



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 1، شماره 25 - ( بهار 1396 ) برگشت به فهرست نسخه ها