fa جایگاه زبان و ادب فارسی در ادبیات و تحولات تاریخی عثمانی در قرن نوزدهم تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:8pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-0.1pt"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:0pt">با گسترش اصلاحات غرب&shy;گرایانه در عثمانیِ قرن سیزدهم/ نوزدهم، اصلاحات در ادبیات عثمانی نیز انجام شد. عثمانی‌ها برای اصلاح ادبیات عثمانی در صدد برآمدند تا مناسبات زبان و ادبیات عثمانی را با زبان و ادبیات فارسی متحول کنند. آنها از یک طرف مشکلات ادبیات عثمانی از نظر مغلق&shy;نویسی و ناکارآمدی آن برای ورود به عرصه‌های جدید مانند رمان، نمایش&shy;&shy;نامه و روزنامه‌نویسی را ناشی از سیطره زبان و ادب فارسی بر آن می‌دانستند و خواهان پالایش زبان ترکی عثمانی از واژه‌های فارسی شدند؛ از طرف دیگر بر ضرورت بهره‌مندی از گنجینه‌های ادبیات فارسی در عصر اصلاحات آگاه بودند. دلایل و نتایج این رویکرد دوگانه مسئله‌ای است که در پژوهش حاضر با روش توصیفی و تحلیلی و با استفاده از متون عثمانی در قرن نوزدهم مورد توجه قرار گرفته است تا به این سؤال پاسخ دهد که این رویکرد دوگانه چرا شکل گرفت و چه نتایجی به بار آورد؟ یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که با وجود نگاهِ منفی به زبان و ادبیات فارسی در قرن نوزدهم در میان اندیشمندان و به تأسی از آنان در جامعه عثمانی، تلاش‌ها برای زدودن آثار زبان و ادبیات فارسی از زبان و ادبیات عثمانی به خاطر پیوستگی‌های تاریخی و زبانی راه به جایی نبرد و به ناچار یادگیری زبان و ادبیات فارسی و استفاده از پتانسیل‌های آن از ضرورت‌های دوره اصلاحات قلمداد شد.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:13pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:16.0pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-0.1pt"><span style="font-size:12.0pt">With the spread of western reforms in the 13^th/9^th century, Ottoman&rsquo;s literature was reformed either. To reform Ottoman literature, they decided to transform the Ottoman language and literature relations with Persian language and literature. On one hand, they considered problems of Ottoman literature regarding Pindaric and its inefficiency for entering new areas such as novel, drama, and journalism as the dominance of Persian language and literature and demanded for refining the Turkish Ottoman language from Persian words. On the other hand, they were aware of the necessity of benefiting from the treasures of Persian literature in the reform period. The causes and consequences of these dual approaches are issues that have been considered in the present study through a descriptive and analytical method and using19^th century Ottoman texts to answer the question that why this dual approach was formed and what were the consequences. Findings of the study indicate that despite the negative view to the Persian language and literature in the 19^th century among Ottoman scholars and consequently in the Ottoman society, efforts to remove works of Persian language and literature from Ottoman language and literature didn&rsquo;t work due to historical and linguistic continuities and inevitably learning Persian language and literature and using its potentials was of necessities of the reform period.</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; اصلاحات ادبی, ادبیات عثمانی, دوره تجدد, دوره تنظیمات, عثمانی قرن نوزدهم. Literary Reforms, Ottoman Literature, Modern Period, Tanzimat Period, Ottoman Empire of 19th Century. 83 100 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-1-143&slc_lang=fa&sid=1 Gholam Ali Pashazade غلامعلی پاشازاده gh_pashazadeh@yahoo.com 10031947532846003433 10031947532846003433 Yes Associate professor, Department of History, University of Tabriz دانشگاه تبریز