fa تکاپوی مالی و اجتماعی شیوخ صفوی در اداره طریقت و تأسیس صفویه (907-650) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:8pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif"><span style="letter-spacing:-0.1pt"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Mitra&quot;"><span style="letter-spacing:0pt">حکومت صفویه (1135-907) حاصل بیش از دو قرن تدارک صبورانه شیوخ صفوی جهت دست‌یابی به قدرت بود. صوفیه تا پیش از دوره شیخ صفی الدین اردبیلی به انزوا و دوری از مراکز قدرت سیاسی روی آوردند. از دوره شیوخ صفوی نوعی دگردیسی در اندیشه شیوخ صفوی رخ داد که از آن می‌توان به ورود تدریجی به سیاست با استفاده از تکاپوهای مالی و اجتماعی یاد کرد. تحقیق حاضر می‌کوشد با استفاده از رویکرد توصیفی-تحلیلی و روش کتابخانه‌ای به این پرسش اساسی پاسخ دهد که مهمترین تکاپوهای مالی و اجتماعی شیوخ صفوی در اداره بلندمدت و پایدار طریقت صفوی چه بوده‌است؟ به نظر می‌رسد که شیوخ صفویه در فرایندی بلندمدت با استفاده از تکاپوهای مالی و اجتماعی مردم محور و غیر رسمی موفق به اداره طریقت و تأسیس حکومت شدند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که شیوخ صفوی از طریق ایجاد پیوند بین مناطق روستایی و عشایری با نهاد شهر و استفاده از ظرفیت‌های مالی این سه نهاد، استفاده بهینه از درآمدهای مربوط به وقف، خمس، زکات و انفال، مدیریت مردم محور طریقت صفوی، تأکید بر لقمه حلال، بهره مالی از جهاد و غزا با کفار شروانشاهی، عنایت و توجه به اقشار ستمدیده و فقیر و بهره‌برداری از معافیت‌های دیوانی و مالیاتی اعطایی از حاکمان وقت، در فرآیندی بلندمدت و صبورانه موفق به تشکیل حکومت صفوی شدند.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:13pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:15.0pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif"><span style="letter-spacing:-0.1pt"><span style="font-size:12.0pt">The Safavid <span style="background:white"><span style="color:black">dynasty</span></span> (1135-907) was the result of more than two centuries of patient preparation of Safavid <span style="background:#fcfcfc"><span style="color:black">sheikhs</span></span> to reach power. Until before the period of Ṣāfī al-Din Ardabili, the Sufis turned to isolation and distance from the centers of political power. during the period of the Safavid<span style="background:#fcfcfc"><span style="color:black"> sheikhs</span></span>, a kind of metamorphosis occurred in the thought of the Safavid <span style="background:#fcfcfc"><span style="color:black">sheikhs</span></span>, which can be referred to as their gradual entry into politics using financial and social Struggles. The present research tries to answer this basic question by using the descriptive-analytical approach and the library method, what were the most important financial and social efforts of the Safavid <span style="background:#fcfcfc"><span style="color:black">sheikhs</span></span> in the long time and </span><span lang="EN" style="font-size:12.0pt">stable management</span><span style="font-size:12.0pt"> of the Safavid Tariqa? The research hypothesizes that the Safavid <span style="background:#fcfcfc"><span style="color:black">sheikhs</span></span> managed the Tariqa and established the government in a long process by relying on people and informal financial and social efforts. The results of the research show that the Safavid <span style="background:#fcfcfc"><span style="color:black">sheikhs</span></span>, through creating links between rural and nomadic areas with the city institution and using the financial capacities of these three institutions, Optimized of incomes related to endowment <span style="background:#fafafa"><span style="color:black">&nbsp;(waqf)</span></span>, khums&nbsp;(</span><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA/Arabic" title="Help:IPA/Arabic"><span style="font-size:12.0pt"><span style="text-decoration:none"><span style="text-underline:none">xums(</span></span></span></a><span style="font-size:12.0pt">, <span style="background:white"><span style="color:black">zakat</span></span> and <span style="background:white"><span style="color:black">Anfal,</span></span> people-oriented management of the Safavid Tariqa, Emphasis on clean bite, financial benefit from holy war with <span style="background:white"><span style="color:black">Shirvanshahs</span></span> infidels, attention to the oppressed and poor layers and utilization of bureau and tax exemptions that granted by the concurrent rulers, in a long time and patient process, succeeded to establish the Safavid government.</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; شیوخ صفوی, صفویان, طریقت صفوی, نظام مالی صفویان. Safavid sheikhs, Safavids, Safavid Tariqa, Safavid financial system. 99 118 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-392-6&slc_lang=fa&sid=1 nader parvin نادر پروین parvinnader@ilam.ac.ir 10031947532846004111 10031947532846004111 Yes Assistant Professor, Department of Theology, Ilam University دانشگاه ایلام farhad amoorezaei فرهاد عمورضایی f.amoorezaei@ilam.ac.ir 10031947532846004112 10031947532846004112 No Assistant Professor, Department of Theology, Ilam University دانشگاه ایلام