fa فعالیت‌های حکم المستنصربالله (حک. 350-366) در ارتقای جایگاه علمی اندلس تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:8pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif"><span style="letter-spacing:-0.1pt"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Mitra&quot;"><span style="letter-spacing:0pt">حکم بن عبدالرحمن ملقب به المستنصربالله (حک. 350-366)، از خلفای امویِ اندلس است که به امور علمی توجه ویژه‌ای داشت. حکم که خود دانشمند بود، در حمایت از علم و دانش، جذب دانشمندان، تشویقِ آنان به رحله‌های علمی و تألیف آثار تلاش‌های بسیاری کرد. او همچنین به خرید کتاب، تجهیز و توسعه کتابخانه قصر اهتمام بسیار داشت. حکم با تسامح و تساهل نسبت به علمای مذاهب، نحله‌ها و ادیان موجب شد تا رونق علمی فزاینده‌ای در بین علما و مکاتب مختلف شکل گیرد. پرسش اصلی پژوهش این است که عملکرد حکم المستنصر در حمایت از علم و دانش چگونه بود و این حمایت‌ها چه اندازه بر رشد و ارتقاء علمی اندلس تأثیر گذاشت؟ این مقاله با استفاده از شیوه کتابخانه‌ای و به روش توصیفی-تحلیلی به بررسی تلاش‌های حکم در زمینه اعتلای علوم پرداخته و تأثیر این حمایت‌ها را در رشد و ارتقاء علمیِ اندلس نشان داده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در نتیجه اقدامات حکم، اندلس از جایگاه والایی در عرصه علوم به‌ویژه شعر و ادبیات، فقه مالکی، انساب، حدیث و برخی علوم طبیعی برخوردار شد؛ تکاپوهای وسیعِ علمی به وجود آمد و آثار متعددی تألیف شد و همچنین مهم&shy;ترین و غنی‌ترین کتابخانه در غرب جهان اسلام در قرطبه شکل گرفت.</span></span></span></span></span></span></span></span> <span style="font-size:13pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:16.0pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif"><span style="letter-spacing:-0.1pt"><span style="font-size:12.0pt"><span style="background:white"><span style="color:black">Hakam ibn ʿAbd al-Raḥmān</span></span></span><span style="font-size:12.0pt"> nicknamed al-<span style="background:white"><span style="color:black">Mustanṣir </span></span><span style="background:#fcfcfc"><span style="color:black">Billāh</span></span> (350-366) is one of the Umayyad caliphs of Andalusia who paid special attention to scientific affairs. Hakam, who was a Scholar himself, made many efforts to support science, gathering scholars, encouraging them to go on scientific journeys, and authoring works. He was also very interested in buying books and equipping and developing the palace library. Hakam&rsquo;s behavior with tolerance towards the scholars of different schools, sects, and religions led to an increasing scientific prosperity among scholars and different schools. The main question of the research is, what was <span style="background:white"><span style="color:black">Hakam al-</span></span>Mustanṣir&#39;s performance in supporting science and knowledge, and how much did these supports affect the scientific growth and promotion of Andalusia? Using a library method and a descriptive-analytical method, this article has investigated Hakam&#39;s efforts in the field of science promotion and has shown the effect of these supports in the scientific growth and promotion of Andalusia. The findings of the research show that as a result of Hakam&#39;s activities, Andalusia enjoyed a high ranking in the field of sciences, especially poetry and literature, Maliki jurisprudence, genealogy (Anṣab), <span style="background:#fafafa"><span style="color:black">Ḥadīth</span></span> and some natural sciences; Vast scientific endeavors took place and numerous works were authored, and the most important and richest library in the west of the Islamic world came into existence in C&oacute;rdoba.</span></span></span></span></span></span></span> اندلس, تاریخ آموزش در اندلس, تسامح و تساهل, حکم المستنصر. Andalusia, history of education in Andalusia, tolerance, Hakam al-Mustanṣir.  27 56 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-26-2&slc_lang=fa&sid=1 ali reza Rouhi علی رضا روحی dr.roohi@razavi.ac.ir 10031947532846004103 10031947532846004103 Yes Associate Professor, Department of History and Civilization of Islamic Nations, Razavi University of Islamic Sciences دانشگاه علوم اسلامی رضوی