fa تبیین تاریخی تداوم و تحول در تعاملات اجتماعی عالمان شیعی و امیران آل‌بویه تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:8pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif"><span style="letter-spacing:-0.1pt"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Mitra&quot;"><span style="letter-spacing:0pt">بنا بر عقیده فقهای شیعه هر گونه تعاملی که سبب تقویت حاکمان جائر شود، حرام و ممنوع است. بنا به گزارش‌های تاریخی عالمانی شیعه به تعامل با دولت آل‌بویه روی آوردند. از آنجا که فهم دقیق مسائل تاریخی بدون بررسی تحلیلی و تبیین علل اجتماعی ممکن نیست؛ لذا این مقاله به بررسی علل اجتماعی تعامل علمای شیعه با دولت آل‌بویه می‌پردازد. سؤال مقاله آن است که علل اجتماعی تعامل و همکاری علمای شیعه با امیران آل‌بویه چه بوده‌است؟ فرضیه مقاله این است که علل متعددی مانند تأکید اسلام بر تعاون و تعامل، پیشبرد اهداف مذهبی، جلوگیری از انزوا و طرد و سرکوب شیعیان از جامعه، سبب تعامل علمای شیعه با دولت آل‌بویه شد. از طرفی تعامل و تعاون به عنوان یک ارزش اخلاقی و شیوه رفتار و کردار در مجموعه اندیشه اسلامی جایگاه والایی دارد و به عنوان یکی از اصول کشور‌داری و مشخصه‌های دولت آل‌بویه مطرح است. پایبندی به همین ارزش اخلاقی موجب تعامل دولت آل‌بویه با علمای شیعه شد. از این‌رو علمای شیعه نیز به تعامل با آل‌بویه روی آوردند. این تحقیق با بهره‌‌گیری از روش تحلیلی - تاریخی، به بررسی علل اجتماعی تعامل علمای شیعه با دولت آل&lrm;‌بویه پرداخته است.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <br> &nbsp; <span style="font-size:13pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:15.0pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif"><span style="letter-spacing:-0.1pt"><span style="font-size:12.0pt">According to the tenets of Shīʿite jurists, any interaction strengthening the authoritarian rulers is illegitimate and unlawful. Based on historical reports, Shīʿite jurists embarked on interacting with the Buyid dynasty. Regarding the fact that an accurate understanding of historical events is not feasible without analytical investigation and explanation of social factors, this article elaborates on the social reasons behind the interaction of Shīʿite jurists with the Buyid dynasty. The question raised in this study is: What were the social reasons behind the interaction and cooperation of Shīʿite jurists with the Buyid dynasty Amirs? It is hypothesized that were several reasons including Islam&#39;s emphasis on interaction and cooperation, realization of religious goals, preventing Shīʿites from being isolated, excluded, and suppressed in society, etc. that gave rise to the interaction of Shīʿite jurists with the Buyid dynasty. On the other hand, interaction and cooperation as an ethical value and a behavior style are of high importance in the Islamic mindset and are considered as one of the principles of the Buyid dynasty and characteristics. Abiding by this moral value instigated the Buyid dynasty&#39;s interaction with the Shīʿite jurists who, in turn, started interacting with Buyid as well. This research investigates the social reasons why Shīʿite jurists interacted with the Buyid dynasty, using the analytical-historical method.</span></span></span></span></span></span></span> آل‌بویه, تعامل, تعاون, حاکمان جائر, فقهای شیعه. Buyid dynasty, interaction, cooperation, authoritarian rulers, Shīʿite jurists.  57 78 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-1108-1&slc_lang=fa&sid=1 Musa kazemirad موسی کاظمی راد moussa.rad52@gmail.com 10031947532846004104 10031947532846004104 No PhD student of Shi'ite history, University of Isfahan دانشگاه اصفهان asher montazerolghaem اصغر منتظرالقائم montazer@ltr.ui.ac.ir 10031947532846004105 10031947532846004105 Yes Professor, Department of Islamic history, University of Isfahan دانشگاه اصفهان mostafa pirmoradian مصطفی پیرمرادیان m.pirmoradian@ltr.ui.ac.ir 10031947532846004106 10031947532846004106 No Associate Professor, Department of Islamic history, University of Isfahan دانشگاه اصفهان