fa علل تعاملات سلاطین صفوی با علمای شیعه و نتایج آن تخصصي Special پژوهشي Research <h1 dir="RTL"><a name="_Toc453764344"><strong>علل تعاملات سلاطین صفوی با علمای شیعه و نتایج آن</strong></a></h1> <p dir="RTL"><a name="_Toc453764345"><strong>جمشید نوروزی</strong></a><a href="#_ftn1" name="_ftnref1" title=""><span dir="LTR">[1]</span></a><br> <strong>شهرام رمضانی</strong><a href="#_ftn2" name="_ftnref2" title=""><strong><span dir="LTR"><strong>[2]</strong></span></strong></a></p> <p dir="RTL">چکیده</p> <p dir="RTL">تأسیس حکومت صفویه و برخی اقدامات آن مانند اعلام تشیع اثناعشری به عنوان آیین رسمی ایران و رویارویی با حکام سنی‌مذهب همسایه، شماری از فقها و علمای شیعه امامیه را بر آن داشت که به تفکر و بحث درباره مشروعیتِ سیاسیِ این حکومت و جوازِ همکاری یا عدم همراهی با آن بپردازند. در دوران صفویه، پاره‌ای همکاری و همگرایی متقابل بین نهاد سیاست با نهاد مذهب شکل گرفت و بعضی مجتهدان به مناصب و مشاغلی چون تولیت امور شرعی و منصب صدر ـ یعنی بالاترین مقام دینی و قضایی ـ منصوب شدند. با نگاه به این قبیل موضوعات و نیز روند شکل‌گیری و تثبیت سلسله صفوی و جریان‌های مؤثر در آن، درباره چرایی &laquo;توجه سلاطین صفوی به علمای شیعه و تلاش برای جلب همراهی و همکاری علما&raquo;، &laquo;دلایل استقبال برخی علمای شیعه از دعوت سلاطین صفوی برای همکاری&raquo; و &laquo;دستاوردهای همکاری و همگرایی متقابل دو نهاد سیاست و مذهب در عصر صفوی&raquo; پرسش‌هایی مطرح می‌شود.</p> <p><span dir="RTL">این پژوهش، بر آن است که به روش تحقیق تاریخی و شیوه توصیفی ـ تحلیلی متکی بر منابع دست اول و تحقیقات معتبر، چگونگی رابطه علمای شیعه با حکام صفوی، دلایل همگرایی متقابل دو نهاد سیاست و مذهب در عصر صفوی و دستاوردهای مترتب بر آن را بررسی کند. به نظر می‌رسد، عواملی چون صرافت سیاسی شاهان صفوی برای کسب مشروعیت و تثبیت حکومت، اقتضائات ناشی از گسترش قلمرو حکومت و ضرورت توجه به علایق گروه‌های متنفذ، به‌ویژه علما، نیاز متقابل دو نهاد سیاست و مذهب به یکدیگر با توجه به اقتضائات زمانه و شرایط سیاسی منطقه، در فراز و فرود همگرایی متقابل برخی علمای شیعه با حکام صفوی مؤثر بوده است</span></p> <div>&nbsp; <hr align="left" size="1" width="33%" > <div id="ftn1"> <p dir="RTL">* دانشیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور. <span dir="LTR">Njamshid1346@gmail.com</span></p> </div> <div id="ftn2"> <p dir="RTL">** کارشناسی ارشد تاریخ تشیع دانشگاه پیام نور(نویسنده مسئول). <span dir="LTR">shahramramezani110@gmail.com</span></p> <p dir="RTL">تاریخ دریافت 16/02/94&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; تاریخ پذیرش 26/5/94</p> </div> </div> <p>Reasons for Interactions between Safavid Rulers and Shia Intellectuals and the Consequences</p> <p>Jamshid Norouzi<a href="#_ftn1" name="_ftnref1" title="">[1]</a></p> <p>Shahram Ramazani<a href="#_ftn2" name="_ftnref2" title="">[2]</a></p> <p>Abstract</p> <p>Establishment of Safavid government and a number of acts conducted by them like declaring Twelver Imam Shi&rsquo;ism as the state religion of Iran and confronting neighboring Sunni rulers made some Shia jurists and intellectuals reconsider and negotiate the political legitimacy of this government, and if they were permitted to cooperate with it. During Safavid dynasty, there were mutual cooperation and convergence between the two institutes of politics and religion, and some jurists were appointed to administrative posts like supervising religious affairs and chancellorship&mdash;as the highest judicial and religious post. Considering such issues as well as the trend of formation and stabilization of Safavid dynasty and factors affecting that a number of questions could be posed. &nbsp;The reasons for attention of Safavid rulers to Shia scholars and their vigorous attempts for having their cooperation and assistance; Shia scholars&rsquo; admission to cooperate upon the invitation of Safavid rulers and the consequences of mutual cooperation between the two institutes of politics and religion during Safavid era are the issues that could be investigated. Adopting historical and descriptive research methodology and through using primary sources and valid studies, the present study attempts to investigate the relation between Shia scholars and Safavid rulers; the reasons for mutual convergence between the two institutes of politics and religion during Safavid era and their consequences. It seems that factors like political attempts of Safavid rulers for gaining legitimacy and stabilizing the government, requirements made by expansion of the government territories, the necessity of paying attention to the interests of the influential communities particularly intellectuals, the mutual dependence of the two institutes of politics and religion on each other&mdash;concerning the time requirements and political conditions of the region&mdash;were all at work in affecting the mutual cooperation between Shia scholars and Safavid rulers.</p> <div>&nbsp; <hr align="left" size="1" width="33%" > <div id="ftn1"> <p><a href="#_ftnref1" name="_ftn1" title="">[1]</a> Associate Professor of History Department, Payame Noor University, <a href="mailto:Njamshid1346@gmail.com">Njamshid1346@gmail.com</a></p> <p></p> </div> <div id="ftn2"> <p><a href="#_ftnref2" name="_ftn2" title="">[2]</a> MA in Shia History, Payame Noor University (Corresponding author), <a href="mailto:shahramramezani110@gmail.com">shahramramezani110@gmail.com</a></p> <p>Received: 2015/05/06&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Accepted: 2015/08/17</p> </div> </div> تصوف, مذهب, سیاست, علمای شیعه, سلاطین صفویه. Mysticism, Religion, Politics, Shia intellectuals, Safavid rulers. 119 148 http://journal.isihistory.ir/browse.php?a_code=A-10-1-120&slc_lang=fa&sid=1 جمشید نوروزی 1003194753284600270 1003194753284600270 Yes دانشگاه پیام نور شهرام رمضانی 1003194753284600271 1003194753284600271 No دانشگاه پیام نور