[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 1، شماره 34 - ( تابستان 1398 ) ::
جلد 1 شماره 34 صفحات 0-0 برگشت به فهرست نسخه ها
بررسی انتقادی سنّتِ عجایب‌نگاری در جهان اسلام؛ مطالعه موردی عجایب‌المخلوقات زکریای قزوینی
امیرحسین حاتمی
دانشگاه بین‌المللی امام‌خمینی قزوین
چکیده:   (259 مشاهده)
عجایب‌نگاری از سنّت‌های رایج در تاریخ نگاری اسلامی بوده‌است. عجایب‌نگاری در آغاز به مثابه یکی از گونه‌های جغرافیانگاری و کیهان‌شناسی اسلامی به وجود آمد و در واقع محصول مشترک تاریخ طبیعی و جغرافیانگاری است. عجایب‌نامه‌ها را می‌توان شکل‌های منحصر به فردی از دایره‌‌المعارف‌ها به شمار آورد که از حیث ادبی، کیهان‌شناسی، جغرافیا و تاریخ طبیعی قابل توجه‌اند. در عجایب‌نامه معمولاً امر واقع با امر غیرواقع در هم می‌آمیزد و پدیده‌ها با بیانی ادبی و اغراق‌گونه و بی‌تحقیق و نقد توضیح داده می‌شوند. در تمدن اسلامی عجایب‌نامه‌های متعددی نگاشته شده‌است. یکی از کامل‌ترین و جامع‌ترین آنها، عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات زکریای قزوینی است. قزوینی در این اثر در قامت یک عالِم طبیعی ظاهر شده و به توضیح مباحث علمی متداول پرداخته است. پرسش اساسی اینجاست که آیا می‌توان عجایب‌نامه‌ها را آثاری علمی و معرفت‌افزا دانست؟ پژوهش حاضر با روش تحلیلی - تطبیقی، توضیح داده که عجایب‌نامه‌ها متعلق به آن بخش از نظام دانایی اسلامی است که مقابل رویکردهای عقلی ـ انتقادی و تجربی قرار می‌گیرد. به دیگر سخن بررسی متن اثر قزوینی و آثار مشابه دیگر حاکی از آن است که مفهوم علم در جهان اسلام از سده ششم به بعد، تا چه میزان با مفهومی که دانشمندان اسلامی در سده‌های سوم و چهارم در نظر داشتند دگرگون شده و به انحطاط گراییده است. بر اساس یافته‌های این پژوهش عجایب‌نگاری محصول دوره انحطاط علوم در تمدن اسلامی و دور شدن از رویکردهای عقلی ـ انتقادی، تجربی و مشاهده‌گرانه است.
واژه‌های کلیدی: زکریای قزوینی، عجایب‌المخلوقات، عجایب‌نگاری، کیهان‌شناسی، علوم اسلامی.
متن کامل [PDF 573 kb]   (86 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1399/1/31 | پذیرش: 1399/1/31 | انتشار: 1399/1/31
ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

hatami A H. Critical Study of wonder book writing tradition in the Islamic World; A case study on Zakaria Qazvini's ʿAjāʾib al-Makhlūqāt. پژوهشنامه تاریخ اسلام. 2019; 1 (34)
URL: http://journal.isihistory.ir/article-1-831-fa.html

حاتمی امیرحسین. بررسی انتقادی سنّتِ عجایب‌نگاری در جهان اسلام؛ مطالعه موردی عجایب‌المخلوقات زکریای قزوینی. پژوهشنامه تاریخ اسلام. 1398; 1 (34)

URL: http://journal.isihistory.ir/article-1-831-fa.html



دوره 1، شماره 34 - ( تابستان 1398 ) برگشت به فهرست نسخه ها
پژوهش نامه تاریخ اسلام (فصلنامه انجمن ایرانی تاریخ اسلام) Quartely Research Journal of Islamic History
Persian site map - English site map - Created in 0.07 seconds with 31 queries by YEKTAWEB 4162