[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
بخش‌های اصلی
صفحه اصلی::
اطلاعات نشریه::
آرشیو مجله و مقالات::
برای نویسندگان::
برای داوران::
ثبت نام و اشتراک::
تماس با ما::
تسهیلات پایگاه::
بایگانی مقالات زیر چاپ::
فهرست داوران نشریه::
گزارش آماری مقالات::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
..
بانک ها و نمایه نامه ها
..
انجمن ایرانی تاریخ اسلام
..
پرتال جامع علوم انسانی
..
بانک اطلاعات نشریات کشور
..
پایگاه مجلات تخصصی نور
..
ویراساینس
..
:: دوره 1، شماره 60 - ( زمستان 1404 ) ::
جلد 1 شماره 60 صفحات 49-35 برگشت به فهرست نسخه ها
تکوین میراث مولانا: شکل‌گیری و نظام‌مند شدن طریقت مولویه در آناتولی (مقاله ترویجی)
بهرام کارجو اجیرلو*
چکیده:   (5 مشاهده)
 پس از پیروزی آلپ‌ارسلان در نبرد ملازگرد (۴۶۳) و گسترش نفوذ سلجوقیان در آناتولی، این سرزمین به یکی از مراکز مهم رشد و شکوفایی علمی، عرفانی و اجتماعی جهان اسلام تبدیل شد. سیاست‌های مدبرانه دولتمردان سلجوقی، فضای مساعدی برای امنیت، تبادلات فرهنگی و فعالیت‌های علمی فراهم آورد و مهاجرت گسترده نخبگان از جمله صوفیان و عارفان ایرانی را به آناتولی تسهیل کرد. در این میان، مهاجرت سلطان‌العلماء بهاءالدین ولد همراه با فرزندش، مولانا جلال‌الدین، به قونیه نه‌تنها در شکل‌گیری حیات فکری و معنوی قونیه نقشی اساسی داشت، بلکه زمینه‌ساز پیدایش یکی از طریقت‌های مهم تصوف، یعنی طریقت مولویه، در دوره پسامولانا شد. پژوهش حاضر با روش بررسی تاریخی مبتنی­بر رویکرد توصیفی و تحلیلی به فرایند شکل‌گیری و سپس نظام‌مند شدن طریقت مولویه در آناتولیِ پس از مولانا پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که پس از درگذشت مولانا، در دوره جانشینی چلبی حسام‌الدین، پایه‌های طریقت مولویه استقرار یافت؛ در دوره سلطان ولد، فرزند مولانا، این طریقت نظام­مند شد و در دوره اولو عارف چلبی، طریقت مولویه در سراسر آناتولی گسترش یافت. این روند در دوره عثمانی، زمینه‌ساز شکل‌گیری و رونق مولوی‌خانه‌ها شد؛ مراکزی که به‌عنوان نهاد معنوی، آموزشی و فرهنگی، نقش مهمی در انتقال، تداوم و بازتولید میراث ادبی و معنوی مولانا به­ویژه سنت مثنوی­خوانی و ادبیات فارسی ایفا کردند
واژه‌های کلیدی: آناتولی، طریقت مولویه، مولانا، مولوی خانه.
متن کامل [PDF 595 kb]   (9 دریافت)    
نوع مطالعه: ترویجی | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1404/7/20 | پذیرش: 1404/9/22
فهرست منابع
1. ابن بطوطه، محمد بن عبدالله (1376ش). سفرنامه ابن بطوطه. ترجمه محمدعلی موحد. تهران: چاپ سپهر نقش.
2. ابن بی بی، امیرناصرالدین حسین (1350ش). اخبار سلاجقه آناتولی. به کوشش محمد جواد مشکور. تهران: انتشارات تهران.
3. افلاکی، شمس الدین (1362ش). مناقب العارفین. به کوشش تحسین یازیجی. تهران: دنیای کتاب.
4. اوزون چارشلی، اسماعیل حقی (1380ش). تاریخ عثمانی. ترجمه وهاب ولی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی.
5. اولیاء چلبی، محمد ظلی ابن درویش (1314). اولیاء چلبی سیاحتنامه‌سی. استانبول: اقدام مطبعه‌سی.
6. جامی، عبدالرحمن بن احمد (1337ش). نفحات الانس. تصحیح مهدی توحیدی‌پور. تهران: محمودی.
7. ثاقب دده، مصطفی (1283). سفینه نفیسه مولویان. استانبول: چاپ استانبول.
8. دین لوئیس، فرانکلین دین (1390ش). مولانا: دیروز تا امروز، شرق تا غرب. ترجمه حسن لاهوتی. تهران: نامک.
9. سپهسالار، فریدون بن احمد (1325ش). رساله فریدون بن احمد در احوال مولانا جلال‌الدین مولوی. تصحیح سعید نفیسی. تهران: اقبال.
10. ستایشگر، مهدی (1392ش). رباب رومی (مولانا و موسیقی). تهران: هنر موسیقی.
11. سلطان ولد، بهاءالدین (1376ش). ولد نامه. تصحیح جلال الدین همایی. تهران: هما.
12. سمرقندی، دولتشاه (1382ش). تذکره الشعراء. تصحیح ادوراد براون. تهران: اساطیر.
13. فروزانفر، بدیع‌الزمان (1376ش). تحقیق احوال و زندگانی مولانا جلال‌الدین محمد. تهران: زوار.
14. کارجو اجیرلو، بهرام (1404ش الف). «مولوی‌خانه به‌مثابه نهاد فرهنگی؛ تاملی در ردپای فرهنگ ایرانی در قلمرو عثمانی». پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامی، دوره58، ش2، ص1ـ23. Doi: 10.22059/jhic.2025.401312.654601
15. کارجو اجیرلو، بهرام (1404ش ب). «نقش مولوی‌خانه‌ها در گسترش فرهنگ ایرانی و زبان فارسی در قلمرو عثمانی». استاد راهنما: حسن حضرتی. گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی. دانشگاه تهران.
16. گولپینارلی، عبدالباقی (1404ش). میراث مولانا در آناتولی؛ آداب و ارکان مولویه. ترجمه بهرام کارجو اجیرلو. تهران: یام.
17. گولپینارلی، عبدالباقی (1375ش)‌. مولانا جلال‌الدین؛ زندگانی، فلسفه، آثار و گزیده‌ای از آنها. ترجمه توفیق سبحانی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
18. گولپینارلی، عبدالباقی (1366ش). مولویه پس از مولانا. ترجمه توفیق سبحانی. تهران: کیهان.
19. مستوفی قزوینی، حمدالله بن ابی‌بکر (1328ش). تاریخ گزیده. به کوشش ادوارد برون. لیدن: چاپ اوقاف گیب.
20. نشری، مولانا محمد (حسین) افندی (شماره ثبت 336080). نشری تاریخی/کتاب جهان نما. استانبول: نسخه خطی کتابخانه سلیمانیه.


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Karju Ajirlou B. The Genesis of Rumi’s Legacy: The Formation and Institutionalization of the Mevleviyya in Anatolia. islamhistory 2025; 1 (60) :35-49
URL: http://journal.isihistory.ir/article-1-1551-fa.html

کارجو اجیرلو بهرام. تکوین میراث مولانا: شکل‌گیری و نظام‌مند شدن طریقت مولویه در آناتولی (مقاله ترویجی). پژوهشنامه تاریخ اسلام. 1404; 1 (60) :35-49

URL: http://journal.isihistory.ir/article-1-1551-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 1، شماره 60 - ( زمستان 1404 ) برگشت به فهرست نسخه ها
پژوهش نامه تاریخ اسلام (فصلنامه انجمن ایرانی تاریخ اسلام) Quartely Research Journal of Islamic History
Persian site map - English site map - Created in 0.22 seconds with 48 queries by YEKTAWEB 4766