[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
بخش‌های اصلی
صفحه اصلی::
اطلاعات نشریه::
آرشیو مجله و مقالات::
برای نویسندگان::
برای داوران::
ثبت نام و اشتراک::
تماس با ما::
تسهیلات پایگاه::
بایگانی مقالات زیر چاپ::
فهرست داوران نشریه::
گزارش آماری مقالات::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
..
بانک ها و نمایه نامه ها
..
انجمن ایرانی تاریخ اسلام
..
پرتال جامع علوم انسانی
..
بانک اطلاعات نشریات کشور
..
پایگاه مجلات تخصصی نور
..
ویراساینس
..
:: دوره 1، شماره 60 - ( زمستان 1404 ) ::
جلد 1 شماره 60 صفحات 86-72 برگشت به فهرست نسخه ها
محضر؛ نقد و بررسی یک سند دینی- تاریخی (مقاله ترویجی)
احسان قدرت اللهی*
چکیده:   (5 مشاهده)
 در سال 987 دست‌نوشته‌ای در دربار اکبر شاه گورکانی (949-1014) نگارش شد و به امضای عالی‌ترین صاحب‌منصبان حکومت و مه‌ترین علمای دینی رسید که بعدها به سند محضر شهرت پیدا کرد. در این سند اکبر، امام مفروض الطّاعه معرفی‌شده که اعدل، اعقل و اعلم بالله است و حکم او، بر پایه انتظام کشور و ترفیه معیشت ملّت، در مسائل دینی مورد اختلاف میان مجتهدین فصل الخطاب بود. از دیرباز هدف/اهداف از تنظیم این سند مهم دینی- تاریخی محل بحث و مناقشه پژوهشگران علاقمند به دوره هند مسلمان قرار داشته است. این پژوهش به شیوه توصیفی- تحلیلی در پی پاسخ به این پرسش اصلی است که با توجه به اوضاع و احوال سیاسی- اجتماعی جامعه هند عصر اکبر شاهی، چه انگیزه/ انگیزههایی از انشاء و رسمیّت بخشیدن این سند مهم دینی- تاریخی مد نظر بوده و کدام‌یک از گمانه‌ها به واقعیت نزدیکترند. نتایج به‌دست‌آمده حاکی از آن است که مقاصدی چند از جمله کسب اقتدار لازم در رفع منازعات دینی عبادتخانه، جمع مرجعیّت دینی با مرجعیّت سیاسی، اعلام رسمی خلافت مستقل اسلامی و احراز منصب پادشاهی الهی و مقام ظلّ‌اللّهی از انگیزه‌های احتمالی اکبر در تنظیم سند محضر بوده­است. در این میان هدف دوم که هدف اول را نیز برآورده می‌سازد از بسامد بالاتری برخوردار بوده­است، اگرچه رسیدن به اهداف سوم و چهارم نیز از نگاه پادشاه بلندپروازی چون اکبر دور نمی‌نماید.
واژه‌های کلیدی: اکبر شاه، محضر، عبادت‌خانه، مرجعیّت دینی، هند مسلمان
متن کامل [PDF 556 kb]   (3 دریافت)    
نوع مطالعه: ترویجی | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1404/6/12 | پذیرش: 1404/8/23
فهرست منابع
1. بدائونی، عبدالقادر بن ملوک شاه (1865). منتخب التّواریخ.کلکته: کالج پرینس.
2. پزشک، منوچهر و هدی سید حسین زاده (1385ش). «اکبر شاه». دائره‌المعارف بزرگ اسلامی. تهران: مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی.
3. ریاض الاسلام، محمد (1373ش). تاریخ روابط ایران و هند. ترجمه محمد باقر آرام و عباسعلی غفاری فرد. تهران: امیر کبیر.
4. سید حسین زاده، هدی (1381ش ). «بدائونی، عبدالقادر بن ملوک شاه». دائره‌المعارف بزرگ اسلامی. تهران: مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی.
5. شیال، جمال الدین (2001). تاریخ الدوله الاباطره المغول الاسلامیه فی الهند. قاهره: نشر اسکندریه.
6. علّامی، ابوالفضل (1886الف). آیین اکبری. کلکته: نول کشور.
7. علّامی، ابوالفضل (1886ب). اکبر نامه. کلکته: نول کشور.
8. فکرت، محمد آصف (1373ش ). «ابوالفضل علّامی». دائره‌المعارف بزرگ اسلامی. تهران: مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی.
9. فلاحتی، مریم و گروه کلام و فرق (1392ش). «دین الهی». دانشنامه جهان اسلام. تهران: بنیاد دائره‌المعارف اسلامی.


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Ghodratollahi E. The Mahzar: A Critical Examination of a Religious-Historical Document. islamhistory 2025; 1 (60) :72-86
URL: http://journal.isihistory.ir/article-1-1577-fa.html

قدرت اللهی احسان. محضر؛ نقد و بررسی یک سند دینی- تاریخی (مقاله ترویجی). پژوهشنامه تاریخ اسلام. 1404; 1 (60) :72-86

URL: http://journal.isihistory.ir/article-1-1577-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 1، شماره 60 - ( زمستان 1404 ) برگشت به فهرست نسخه ها
پژوهش نامه تاریخ اسلام (فصلنامه انجمن ایرانی تاریخ اسلام) Quartely Research Journal of Islamic History
Persian site map - English site map - Created in 0.21 seconds with 48 queries by YEKTAWEB 4766