[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
بخش‌های اصلی
صفحه اصلی::
اطلاعات نشریه::
آرشیو مجله و مقالات::
برای نویسندگان::
برای داوران::
ثبت نام و اشتراک::
تماس با ما::
تسهیلات پایگاه::
بایگانی مقالات زیر چاپ::
فهرست داوران نشریه::
گزارش آماری مقالات::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
..
بانک ها و نمایه نامه ها
..
انجمن ایرانی تاریخ اسلام
..
پرتال جامع علوم انسانی
..
بانک اطلاعات نشریات کشور
..
پایگاه مجلات تخصصی نور
..
ویراساینس
..
:: دوره 1، شماره 60 - ( زمستان 1404 ) ::
جلد 1 شماره 60 صفحات 34-18 برگشت به فهرست نسخه ها
اسلام‌آوری بلغارهای ولگا: فرآیند تاریخی و پیامدهای فرهنگی و اقتصادی (مقاله پژوهشی)
گودرز رشتیانی*
چکیده:   (3 مشاهده)
 این پژوهش با ‌رویکردی میان‌رشته‌ای، فرآیند اسلام‌آوری بلغارهای ولگا و پیامدهای آن را در دو قرن نخست پس از پذیرش اسلام واکاوی می‌کند. داده‌ها از متون عربی و فارسی از جمله گزارش ابن‌فضلان، وقایع‌نامه‌های روسی، پژوهش‌های معاصر روسی، باستان‌شناسی و سکه‌شناسی گردآوری شده‌است. یافته‌ها نشان می‌دهد فرآیند اسلام‌آوری بلغارها به صورت تدریجی و بر پایه سه راهبرد اصلی شکل گرفت: پیوندهای تجاری با جهان اسلام، سفارت ابن‌فضلان در ۳۱۰/۹۲۲م، و نیاز سیاسی حاکمیت به مشروعیت و انسجام داخلی. در سطح اجتماعی، پذیرش شریعت (با غلبه فقه حنفی)، دگرگونی الگوهای معیشتی و تدفین، گسترش نهادهای دینی و آموزشی، پذیرش خط عربی، و ضرب سکه با کتیبه‌های اسلامی، گویای نفوذ ژرف اسلام فراتر از طبقه حاکم است. از دید اقتصادی، پیوستن به شبکه راه ولگا و رواج گسترده درهم، شهرهای بولغار و صُوّار را به قطب‌های تجاری شمال اوراسیا بدل کرد. در عرصه سیاست خارجی، مناسبات با روس قدیم آمیزه‌ای از رقابت و همکاری (تجارت و جنگ‌های گاه‌وگاه و کنش‌های دیپلماتیک) بود. نتیجه مقاله نشان می‌دهد گسترش اسلام در آن منطقه صلح‌آمیز و مبتنی­بر تجارت و مشروعیت سیاسی بوده و این هویت پس از فروپاشی دولت در سده سیزدهم میلادی، در دوره اردوی زرین و سنت تاتاری نیز تداوم یافته است. همچنین فرضیه «اسلام محدود به نخبگان» نقد شده و شواهدی از فراگیر ‌شدن اسلام در بازه‌ زمانی معین ارائه شده­است.
واژه‌های کلیدی: ابن‌فضلان، بلغارها، روس قدیم، گسترش اسلام، ولگا.
متن کامل [PDF 655 kb]   (3 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1404/7/19 | پذیرش: 1404/9/24
فهرست منابع
1. ابن‌حوقل، محمد بن حوقل (1938). صوره الأرض. بیروت: دار صادر.
2. ابن‌رُسته، احمد بن عمر (۱۳۶۵ش). الاعلاق النفیسه، ت‍رج‍م‍ه‌ و ت‍ع‍ل‍ی‍ق‌ ح‍س‍ی‍ن‌ ق‍ره‌چ‍ان‍ل‍و، تهران: امیرکبیر.
3. ابن‌فضلان، اح‍م‍دب‍ن‌ ف‍ض‍لان‌ب‍ن‌ ال‍ع‍ب‍اس‌ب‍ن‌ راش‍دب‍ن‌حم‍اد (۱۳۴۵). سفرنامه ابن فضلان. ت‍رج‍م‍ه‌ اب‍وال‍ف‍ض‍ل‌ طب‍اطب‍ائ‍ی‌. ‌‫تهران‌‫: بنیاد فرهنگ ایران‬‌‫‌‌.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
4. ابوالفداء، اسماعیل بن علی (1349). تقویم البلدان. ترجمه عبدالمحمد آیتی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
5. اصطخری، ابراهیم بن محمد (بی تا). المسالک و الممالک. بیروت: دار صادر.
6. بیهقی، علی بن زید (1370). تاریخ بیهق. تهران: بهمنیار.
7. حدود العالم من المشرق إلی المغرب (۱۳۴۰). به کوشش منوچهر ستوده. تهران: دانشگاه تهران.
8. قبول، احسان و همکاران (۱۴۰۱ش). «بررسی تصویر فرهنگی-اعتقادی اقوام مختلف در سفرنامه ابن فضلان». مطالعات تطبیقی ادبیات. سال۱۲. شماره۲۶. ص۲۳۱–۲۴۰. Doi: 10.22103/jcl.2022.17718.3294
9. غرناطی، محمدبن عبدالرحیم أبوحامد (1925). تحفه الالباب و نخبه الاعجاب. تصحیح گابریل فران. پاریس: کتابخانه مجله آزیاتیک.
10. قزوینی، زکریا بن محمد (1998). آثار البلاد و اخبار العباد. بیروت: دار صادر.
11. هربک، ایوان (۱۳۷۹ش). «بلغار». دانشنامه جهان اسلام، تهران: بنیاد دائره‌المعارف اسلامی.
12. یاقوت حموی، یاقوت بن عبد الله (1374). معجم البلدان. بیروت: دار صادر.


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Rashtiani G. The Islamization of the Volga Bulghars: Historical Process and Cultural-Economic Consequences. islamhistory 2025; 1 (60) :18-34
URL: http://journal.isihistory.ir/article-1-1564-fa.html

رشتیانی گودرز. اسلام‌آوری بلغارهای ولگا: فرآیند تاریخی و پیامدهای فرهنگی و اقتصادی (مقاله پژوهشی). پژوهشنامه تاریخ اسلام. 1404; 1 (60) :18-34

URL: http://journal.isihistory.ir/article-1-1564-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 1، شماره 60 - ( زمستان 1404 ) برگشت به فهرست نسخه ها
پژوهش نامه تاریخ اسلام (فصلنامه انجمن ایرانی تاریخ اسلام) Quartely Research Journal of Islamic History
Persian site map - English site map - Created in 0.5 seconds with 48 queries by YEKTAWEB 4766