[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 1، شماره 7 - ( پاییز 1391 ) ::
جلد 1 شماره 7 صفحات 31-57 برگشت به فهرست نسخه ها
علل گسترش فقه حنفی در ماوراء‌النهر تا پایان عصر سامانیان
محمدعادل ضیائی*، موسی عزیزی
چکیده:   (2627 مشاهده)

علل گسترش فقه حنفی در ماوراء‌النهر تا پایان عصر سامانیان[1]

محمدعادل ضیائی[2]
موسی عزیزی[3]

چکیده

فقه حنفی هم از دید شمار پیروانش و هم از دید گستره جغرافیایی و تدوین‌یافتگی آرا و فتاوای عالمانش، از مذاهب مهم اسلامی به شمار می‌رود. این فقه که شیوۀ کمال‌یافته و منسجم مکتب «اهل رأی» است، از آغاز پیدایی‌اش در خراسان و بلاد ماوراء‌النهر جایگاه برجسته و تأثیرگذاری داشت. شاید بتوان گفت که نشر و گسترش فقه حنفی در آن سامان، در دورۀ حکم‌رانی سامانیان به اوج رسید؛ چنان‌که پس از عراق بلاد خراسان و ماوراءالنهر را فراگرفت و این شهرها به دومین مرکز مهم حنفیان بدل شدند. پیشرفت فقه حنفی در آن دیار در عصر سامانیان، عوامل گوناگونی داشت که مؤثرترین آنها بدین شرح است:

نزدیکی دیدگاه‌های ابوحنیفه با مرجئه به‌ویژه در زمینه تعریف ایمان و جدایی آن از عمل؛ زیادت و نقصان‌ناپذیری ایمان و تکفیر نکردن مرتکب کبیره؛ پشتیبانی فقهای حنفی به‌ویژه ابوحفص کبیر از بانیان سلسلۀ سامانی و تأثیر آنان در تثبیت و اقتدار و مشروعیت‌بخشی به حکومت سامانیان و حمایت حاکمان سامانی از فقیهان حنفی و سپردن مناصب قضا و اِفتا به آنان؛ تلاش‌های گسترده شاگردان بی‌واسطه و با واسطۀ ابوحنیفه همچون ابومطیع بلخی، ابوالقاسم سمرقندی، ابوحفص کبیر و پسرش ابوحفص صغیر در گسترش فقه حنفی در آن دیار و ژرفابخشی به آن؛ واقع‌گرایی و عقلی بودن فقه حنفی؛ توجه به حقوق زنان، ذمیان و تازه‌مسلمانان تُرک؛ آسان‌گیری فقه حنفی به‌ویژه در احکام مرتبط با اقلیت‌های کم‌تر برخوردار ؛استعداد فراوان فقه حنفی در اهتمام ویژه به عرف، قیاس و استحسان.

 

[1]. تاریخ دریافت، 25/1/90. تاریخ پذیرش، 27/6/91.

[2]. استادیار دانشکده الاهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران، گروه الهیات، تهران، ایران ma_ziaey@yahoo.com

[3]. کارشناس ارشد فقه شافعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، گروه الهیات، تهران، ایران. azizi57@yahoo.com

واژه‌های کلیدی: فقه حنفی، ابوحنیفه، ماوراءالنهر، سلسله سامانی، مرجئه.
متن کامل [PDF 691 kb]   (1342 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: ۱۳۹۵/۸/۲۳ | پذیرش: ۱۳۹۵/۸/۲۳ | انتشار: ۱۳۹۵/۸/۲۳
ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

The Study of Factors Affecting the Expansion of Hanafi Jurisprudence in Transoxania up to the End of Samanid Era. پژوهشنامه تاریخ اسلام. 2012; 1 (7) :31-57
URL: http://journal.isihistory.ir/article-1-93-fa.html

ضیائی محمدعادل، عزیزی موسی. علل گسترش فقه حنفی در ماوراء‌النهر تا پایان عصر سامانیان. پژوهشنامه تاریخ اسلام. 1391; 1 (7) :31-57

URL: http://journal.isihistory.ir/article-1-93-fa.html



دوره 1، شماره 7 - ( پاییز 1391 ) برگشت به فهرست نسخه ها
پژوهش نامه تاریخ اسلام (فصلنامه انجمن ایرانی تاریخ اسلام) Quartely Research Journal of Islamic History
Persian site map - English site map - Created in 0.08 seconds with 32 queries by YEKTAWEB 4009