[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
بخش‌های اصلی
صفحه اصلی::
اطلاعات نشریه::
آرشیو مجله و مقالات::
برای نویسندگان::
برای داوران::
ثبت نام و اشتراک::
تماس با ما::
تسهیلات پایگاه::
بایگانی مقالات زیر چاپ::
فهرست داوران نشریه::
گزارش آماری مقالات::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
..
بانک ها و نمایه نامه ها
..
انجمن ایرانی تاریخ اسلام
..
پرتال جامع علوم انسانی
..
بانک اطلاعات نشریات کشور
..
پایگاه مجلات تخصصی نور
..
ویراساینس
..
:: دوره 1، شماره 57 - ( بهار 1404 ) ::
جلد 1 شماره 57 صفحات 17-1 برگشت به فهرست نسخه ها
راهبردهای معاویه بن ابی‌سفیان در مواجهه با ائمه(ع) و تثبیت خلافت اموی (مقاله پژوهشی)
مریم سعیدیان جزی*
چکیده:   (4144 مشاهده)
تحلیل راهبردهای معاویه بن ابی‌سفیان در مواجهه با ائمه(ع) و تثبیت خلافت اموی، از مسائل بنیادین تاریخ سیاسی اسلام است؛ زیرا این فرایند گذار مفهوم مشروعیت از الگوی مبتنی­بر نص الهی به ساختار خلافت شورایی و سپس سلطنت موروثی را آشکار می‌سازد. مسئله اصلی پژوهش، تبیین سازوکارهای قدرت و شیوه‌های به‌کارگیری آنها برای تضعیف مرجعیت اهل‌بیت(ع) و تحکیم خلافت اموی است. این تحقیق با رویکرد توصیفی - تحلیلی و با روش کتابخانه‌ای - اسنادی، داده‌های تاریخی را بررسی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد راهبرد معاویه ماهیتی ترکیبی و منسجم داشت و در پنج محور گفتمانی، اجتماعی، سیاسی، تبلیغی و نظامی سامان یافت. بهره‌گیری از مفاهیم دینی چون قضا و قدر، تأکید بر خون‌خواهی عثمان، اتکا به ظرفیت‌های قبیله‌ای شام، نمایش کارآمدی حکمرانی و مدیریت رقابت با بنی‌هاشم، از مهم‌ترین ابزارهای او بود. سیاست معاویه برای بازسازی ساختار قدرت از الگوی مبتنی­بر نص و وصایت به سمت الگویی بر پایه شورا، استخلاف و در نهایت استیلا و سلطنت موروثی استوار بود. این گذار تاریخی، در متون تاریخ نگاری اسلامی به­صورت دوگانه‌های ساختاری چون نص و شورا، وصایت الهی و خلافت، بیعت و اجتماع، علی و عثمان، عراق و شام و جنگ و صلح بازتاب یافته ‌است. برآیند این راهبردها، بازسازی ساختار مشروعیت سیاسی و تثبیت تدریجی سلطنت اموی بود.
 
واژه‌های کلیدی: ائمه(ع)، خلافت، شام، عثمان، معاویه.
متن کامل [PDF 1092 kb]   (148 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1403/9/27 | پذیرش: 1403/11/19
فهرست منابع
1. قرآن کریم.
2. ابن اعثم، محمد (1411). الفتوح. بیروت: دارالاضواء.
3. ابن‌ابی الحدید، عبد الحمید (1404). شرح نهج البلاغه. قم‌: مکتبه آیه الله العظمی المرعشی النجفی.
4. ابن‌اثیر، عزالدین علی‌ (1336). اُسدالغابه. تهران: المکتبه‌ الاسلامیه‌.
5. ابن‌اثیر، عزالدین علی (1415ق). الکامل فی التاریخ. بیروت‌: دارالکتب العلمیه.
6. ابن‌حجر عسقلانی، احمد (1415). الإصابه. بیروت‌: دارالکتب العلمیه.
7. ابن‌عبدالبر، یوسف (1412). الإستیعاب. بیروت: دارالجیل.
8. ابن‌عبدربه، احمد‌ (1404). العقد الفرید، بیروت: دارالکتب العلمیه.
9. ابن‌عساکر، علی‌ (1414). ترجمه ریحانه رسول الله صلی الله علیه وآله الامام الحسین علیه السلام من تاریخ مدینه دمشق. ‌قم: مجمع احیاء الثقافه الاسلامیه.
10. ابن‌عساکر، علی (1415). تاریخ دمشق. بیروت: دارالفکر.
11. ابن‌قتیبه، عبدالله (1363). الإمامه والسیاسه. قم: الرضی.
12. ابن‌کثیر، اسماعیل (1407). البدایه والنهایه. بیروت: دارالفکر.
13. ابوالفرج الأصفهانی، علی بن الحسین (1385ق). مقاتل الطالبیین. قم: دار الکتاب.
14. بلاذری، احمد‌بن یحیی (1417). أنساب الأشراف. بیروت‌: دارالفکر.
15. ثقفی، ابراهیم (1395). الغارات. تصحیح جلال الدین محدث. تهران: انجمن آثار ملی- الحدیثه.
16. داداش‌نژاد، منصور و روح‌الله توحیدی‌نیا (1393ش). «حدیث صلح امام حسن(ع): بررسی و تحلیل پیشگویی رسول خدا(ص) از صلح میان دو گروه بزرگ مسلمان». تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی. دوره۵. شماره۱۷. ص۷۷-۹۸. Dor: 20.1001.1.22520538.1393.5.17.4.8
17. دینوری، احمد (1368). أخبار الطوال. قم: منشورات الرضی.
18. رحیمی، عبدالرفیع (۱۳۹۴ش). «نقش غارات در تسریع صلح امام حسن(ع)». سخن تاریخ. دوره۹. شماره۲۱. فروردین. ص۶۹–۸۸.
19. سیدباقری، سیدکاظم و محسن پیربالائی (1400ش). «نسبت سنجی فقه حکومتی با حکومت اسلامی». فقه حکومتی. دوره6. شماره12. پائیز و زمستان. ص7-30.
20. صدوق، محمد (بی‌تا). معانی الأخبار. بیروت: دارالمعرفه.
21. صلابی، علی محمد (1429). الدوله الأمویه. بیروت: دارالمعرفه.
22. طبری، محمد‌بن جریر (1387). تاریخ الامم و الملوک. بیروت‌: دارالتراث.
23. العقاد، عباس محمود (1956). معاویه بن أبی سفیان، قاهره: دارالمعارف.
24. فرهمندپور، فهیمه (۱۳۷۸ش). تحلیل نیم‌قرن سیاست‌های تبلیغی امویان در شام. تهران: امیرکبیر.
25. مادلونگ، ویلفرد (1377ش). جانشینی محمد. ترجمه احمد نمایی و دیگران. مشهد: آستان قدس رضوی.
26. ماوردی، ابوالحسن علی (1386). الاحکام السلطانیه. قاهره: دارالتعاون.
27. مبلغ، نرگس سادات و مصطفی دلشاد تهرانی (1396ش). «تحلیل شخصیت معاویه بر اساس گزارش‌های تاریخی حکومت او». پژوهش‌نامه علوی. دوره8. شماره15. خرداد. ص71-96.
28. مسعودی، علی (1966). مروج الذهب و معادن الجوهر. بیروت: دارالاندلس.
29. مفید، محمد (1413). الإرشاد. قم: کنگره شیخ مفید.
30. مقدسی، محمد (1441). أحسن التقاسیم. قاهره: مکتبه مدبولی.
31. منتظری مقدم، حامد (1381ش). «روابط امام علی و معاویه: از خلافت تا جنگ صفین». معرفت. دوره11. شماره52. فروردین. ص42-55.
32. منقری، نصر بن مزاحم (1404). وقعه صفین. قم: مکتبه آیه‌الله العظمی مرعشی نجفی.
33. نای، جوزف (1387ش). قدرت نرم. ترجمه محسن روحانی و مهدی ذوالفقاری. تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
34. نصیرالدین طوسی، محمد (1373ش). اخلاق ناصری. تصحیح مجتبی مینوی و علیرضا حیدری. تهران: خوارزمی.
35. هامفریز، آراستفان (1403ش). معاویه (از عربستان تا امپراطوری). تهران: پیله.
36. هاوتینگ، جرالد (1386ش). نخستین دودمان حکومتگر در اسلام. ترجمه عیسی عبدی. تهران: امیرکبیر.
37. وبر، ماکس (1394ش). اقتصاد و جامعه. ترجمه عباس منوچهری. تهران: سمت.
38. یاقوت حموی (1399). معجم البلدان. بیروت‌: دار إحیاء التراث العربی.
39. یعقوبی، احمد (۱۴۱۵). تاریخ یعقوبی. بیروت: دارصادر.



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Saeedyan Jazi M. Strategies of Muʿāwiya ibn Abī Sufyān in Confrontation with the Imams (A.S.) and the Consolidation of the Umayyad Caliphate. islamhistory 2025; 1 (57) :1-17
URL: http://journal.isihistory.ir/article-1-1548-fa.html

سعیدیان جزی مریم. راهبردهای معاویه بن ابی‌سفیان در مواجهه با ائمه(ع) و تثبیت خلافت اموی (مقاله پژوهشی). پژوهشنامه تاریخ اسلام. 1404; 1 (57) :1-17

URL: http://journal.isihistory.ir/article-1-1548-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 1، شماره 57 - ( بهار 1404 ) برگشت به فهرست نسخه ها
پژوهش نامه تاریخ اسلام (فصلنامه انجمن ایرانی تاریخ اسلام) Quartely Research Journal of Islamic History
Persian site map - English site map - Created in 0.16 seconds with 48 queries by YEKTAWEB 4745