[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
بخش‌های اصلی
صفحه اصلی::
اطلاعات نشریه::
آرشیو مجله و مقالات::
برای نویسندگان::
برای داوران::
ثبت نام و اشتراک::
تماس با ما::
تسهیلات پایگاه::
بایگانی مقالات زیر چاپ::
فهرست داوران نشریه::
گزارش آماری مقالات::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
..
بانک ها و نمایه نامه ها
..
انجمن ایرانی تاریخ اسلام
..
پرتال جامع علوم انسانی
..
بانک اطلاعات نشریات کشور
..
پایگاه مجلات تخصصی نور
..
ویراساینس
..
:: دوره 1، شماره 59 - ( پاییز 1404 ) ::
جلد 1 شماره 59 صفحات 43-25 برگشت به فهرست نسخه ها
نگرش‌های زیست‌محیطی در سیره پیامبر اسلام(ص) و تأثیر آن بر رفتار مسلمانان صدر اسلام (مقاله پژوهشی)
محمد محمودپور* ، عبدالقادر براهویی
چکیده:   (28 مشاهده)
محیط زیست در جوامع انسانی، همواره بخشی جدایی‌ناپذیر از حیات بشر بود و نگرش انسان به آن تابع باورها، ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی و دینی است. در صدر اسلام، سیره رسول اکرم(ص) به‌عنوان منبعی واجد حجیت شرعی و اعتبار عقلی، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌دهی نگرش‌ها و رفتار زیست‌محیطی مسلمانان ایفا کرده است. مسئله اصلی پژوهش بررسی این پرسش است که سیره پیامبر اسلام چگونه نگرش و رفتار زیست‌محیطی مسلمانان صدر اسلام را شکل داده است؟ این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی انجام شده و داده‌های آن بر اساس منابع سیره، روایات تاریخی، نامه‌ها و پیمان‌نامه‌های پیامبر اسلام و نیز گزارش‌های تاریخی از رفتار مسلمانان صدر اسلام گردآوری و تحلیل شده است. چارچوب نظری پژوهش نشان می‌دهد که سیره پیامبر، ارزش‌ها و مبانی اخلاقی جامعه اسلامی، نگرش‌ها و رفتارهای زیست‌محیطی را به‌صورت سلسله‌مراتبی شکل داده است. یافته‌ها حاکی است که آموزه‌های پیامبر درباره حفاظت از آب، خاک، هوا، گیاهان و حیوانات، پیروی از آنها را به رفتارهای جمعی و پایدار در جامعه اسلامی منجر کرده است. در این میان ارزش‌های دینی، آموزش و بستر اجتماعی، در شکل‌دهی تعامل مسلمانان با محیط زیست نقش اساسی داشته است. این پژوهش تأکید می‌کند که سیره پیامبر اسلام، علاوهبر وجاهت تاریخی، به‌عنوان الگویی لازم‌الاتباع برای تحلیل رفتارهای زیست‌محیطی مسلمانان صدر اسلام اهمیت دارد و نشان می‌دهد که تعامل انسان و طبیعت در بستر تاریخی صدر اسلام، محصول هم‌افزایی ارزش‌های دینی، رفتار عملی و ساختار اجتماعی بوده ­است.
واژه‌های کلیدی: ارزش‌های اخلاقی، رفتار زیست‌محیطی، محیط زیست، مدیریت منابع طبیعی، سیره پیامبر اسلام.
متن کامل [PDF 617 kb]   (17 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1404/4/10 | پذیرش: 1404/6/25
فهرست منابع
1. ابن حنبل، احمد بن محمد (1416). المسند. به کوشش حمزه احمد الزین. قاهره: دارالحدیث.
2. ابی زرعه، احمد بن عبدالرحیم العراقی (1414). المستفاد من مبهمات المتن و الاسناد. تحقیق عبدالرحمن عبدالحمید البر. المنصوره: دارالوفاء للطباعه و النشر و التوزیع.
3. اسماعیل، شعبان محمد (بی‌تا). المدخل لدراسه القرآن و السنه و العلوم الاسلامیه. بی‌جا: دارالانصار.
4. بخاری، محمد بن اسماعیل (1407). التاریخ الکبیر. بیروت: موسسه الکتب الثقافیه.
5. بخاری، محمد بن اسماعیل (1993). صحیح البخاری(الجامع المسند الصحیح). به کوشش د. مصطفی البغا. دمشق: دارالعلوم الإنسانیه.
6. ترمذی، محمد بن عیسی (1408). الجامع الصحیح و هو سنن الترمذی، تحقیق کمال یوسف الحوت. بیروت: دارالفکر.
7. جوادی آملی، عبدالله (1388). اسلام و محیط زیست. قم: اسراء.
8. جوهری، اسماعیل بن عباد (1984). الصحاح. تصحیح احمد عبدالغفور عطار، بیروت: دارالعلم للملایین.
9. حدادی، محسن (1387). «مبانی اخلاق زیست محیطی در ادیان». اطلاعات حکمت و فلسفه. شماره 3، ص28-25.
10. الحمودی، فهد بن عبدالرحمن (1425). حمایه البیئه و الموارد الطبیعیه فی السنه النبویه. ریاض: دارکنوز اشبیلیا للنشر و التوزیع.
11. شاورانی، مسعود (1398ش). «الهیات محیط زیست در اسلام (با تأکید بر آموزه انسان محوری)». رساله دکتری. استاد راهنما: سید حسن اسلامی. تهران: دانشگاه ادیان و مذاهب.
12. طوسی، محمد بن حسن (1365). تهذیب الاحکام. تحقیق حسن موسوی خرسان. تهران: دار الکتب الإسلامیه.
13. طیالسی، ابوداود سلیمان بن داود بن جارود (1420). مسند ابی داود الطیالسی. تحقیق محمد بن عبدالمحسن الترکی. ریاض: هجر.
14. عظیم آبادی، ابوالطیب محمد شمس الحق (2000). عون المعبود شرح سنن اب داود. تحقیق عبدالرحمن محمد عثمان. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
15. العینی، بدرالدین ابی محمد (1421). عمده القاری شرح صحیح بخاری. به کوشش عبدالله محمود محمد عمر. بیروت: دارالکتب العلمیه.
16. غازی، محموداحمد (1428). «دراسه السیره النبویه، ضرورتها و اهمیتها فی العصر الحاضر»، خصائص السیره النبویه الشریفه (مجموعه مقالات الموتمر الدولی العشرون للتقریب بین المذاهب الاسلامیه- المعاونیه الثقافیه.
17. غانم، حسین (1997). الاسلام و حمایه البیئه من التلوث. مکه: جامعه ام القری.
18. قرضاوی یوسف (2001/1380). رعایهالبیهه فی شریعه الاسلام. قاهره: دارالشروق.
19. کلینی، ابی جعفر محمد (1395). فروع کافی. ترجمه محمد حسین رحیمیان. تهران: قدس.
20. مبارک‌پوری، صفی الرحمن (1394). سیرت رسول اکرم (ترجمه کتاب الرحیق المختوم). ترجمه حامد فیروزی و محمد ابراهیم کیانی، جده: رابطه الاعلم الاسلامی.
21. المتقی الهندی، علاءالدین علی بن حسام (1419). کنز العمّال فی سنن الاقوال و الافعال. تحقیق محمود عمر الدمیاطی. بیروت: دارالکتب العلمیه.
22. محقق داماد، سید مصطفی (1393ش). الهیات محیط زیست. تهران: موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
23. محمدی، محمدجواد و همکاران (1385ش). «بررسی اهمیت آب از دیگاه قرآن کریم»، انسان و محیط زیست. سال13. شماره2. پاییز و زمستان. ص72-79.
24. معتمدی نیا، زهره، عبدالحمید پاپ زن و حسین مهدی زاده (1392ش). «نگرش رفتاری بنگاه‌های کشاورزی به آلودگی محیط زیست (مطالعه موردی: شهرستان‌های کرمانشاه، اسلام آباد غرب، ایلام و ایوان غرب)». پژوهش‌های روستایی. دوره 4. شماره 2. ص450-429. Doi: 10.22059/jrur.2013.35653
25. موزه، صفاء (1421). حمایه البیئه الطبیعیه فی الشریعه الاسلامیه. دمشق: دارالنوادر.
26. النجار، عبدالهادی (1983). الاسلام و الاقتصاد، کویت: المجلس الوطنی للثقافه و الفنون و الاداب.
27. نجفلو، پریسا و جعفر یعقوبی (1398ش). «بررسی آگاهی شهروندان شهرستان زنجان از چالش‌های زیست محیطی و راهکارهای نهادینه سازی رفتارهای صحیح زیست محیطی». فصلنامه انسان و محیط زیست. شماره 48. ص117-103.
28. نصر، سید حسین (1387). انسان و طبیعت؛ بحران معنوی انسان متجدد، ترجمه عبدالرحیم گواهی. تهران: دفتر نشر اسلامی.
29. نیسابوری ، مسلم بن الحجاج (بی‌تا). صحیح مسلم(الجامع الصحیح). تحقیق محمد فواد عبدالباقی، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
30. ولایی، عیسی (1388ش). اسلام و محیط زیست. تهران: اندیشه مولانا.
31. الهیثمی، ابی الحسن علی بن ابی بکر بن سلیمان الشافعی (1436). مجمع الزوائد و منبع الفوائد. به کوشش حسین سلیم اسدالدارانی. جده: دارالمنهاج للنشر و التوزیع.
32. ابن ماجه، محمد بن یزید القزوینی (1996). سنن ابن ماجه. تحقیق خلیل شیحا. بیروت: دارالمعرفه.
33. الدارقطنی، علی بن عمر (1422). السنن الدارقطنی. به کوشش عادل احمد عبدالموجود و علی محمد محوص. بیروت: دارالمعرفه.
34. جوادی آملی، عبدالله (1391ش). مفاتیح الحیوه. قم: اسرا.
35. المناوی، عبد الرؤوف (1356). فیض القدیر شرح الجامع الصغیر. مصر: المکتبه التجاریه الکبری.


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Mahmoudpour M, Barahouei A. Environmental Attitudes in the Prophetic Practice of the Prophet of Islam (PBUH) and Their Impact on the Behavior of Early Muslims. islamhistory 2025; 1 (59) :25-43
URL: http://journal.isihistory.ir/article-1-1591-fa.html

محمودپور محمد، براهویی عبدالقادر. نگرش‌های زیست‌محیطی در سیره پیامبر اسلام(ص) و تأثیر آن بر رفتار مسلمانان صدر اسلام (مقاله پژوهشی). پژوهشنامه تاریخ اسلام. 1404; 1 (59) :25-43

URL: http://journal.isihistory.ir/article-1-1591-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 1، شماره 59 - ( پاییز 1404 ) برگشت به فهرست نسخه ها
پژوهش نامه تاریخ اسلام (فصلنامه انجمن ایرانی تاریخ اسلام) Quartely Research Journal of Islamic History
Persian site map - English site map - Created in 0.14 seconds with 48 queries by YEKTAWEB 4745